Thủy

Loại hình: Tượng hình

Tự hình trong giáp cốt văn và kim văn phác họa hình ảnh một dòng sông đang chảy. Đường gấp khúc ở giữa tượng trưng cho dòng sông, mỗi bên có hai hoặc ba nét chấm tượng trưng cho những bọt nước hoặc sự chuyển động của nước. Dần về sau, đường gấp khúc ở giữa chuyển thành đường cong trơn, và số nét chấm mỗi bên ổn định ở con số 2. Đến tiểu triện, các nét chấm cũng biến thành các đường cong ngắn chạy song song với đường cong ở giữa. Qua quá trình lệ biến, đường cong ở giữa được thay bằng nét sổ móc, các đường cong ngắn hai bên được nối liền lại thành nét gập và nét phết. Khải thư kế thừa và quy phạm hóa thành chữ Thủy 水 như ngày nay.

Thuyết văn giải tự: 「水，準也。北方之行。象眾水並流，中有微陽之氣也。」 Thủy, chuẩn dã. Bắc phương chi hành. Tượng chúng thủy tịnh lưu, trung hữu vi dương chi khí dã. = Thủy có nghĩa là ngang bằng. Đó là hành của phương Bắc. Tượng hình nhiều dòng nước cùng chảy song song, có khí dương nhỏ nhoi ẩn ở giữa.

Hứa Thận dùng phép thanh huấn, lấy chữ Chuẩn 準 có âm đọc cổ gần với 水, để nêu lên đặc tính bằng phẳng, có thể làm chuẩn mực của mặt nước.

Thích Danh giảng rõ thêm chữ chuẩn:

"水，準也。準，平也。天下莫平於水。" (Thủy, chuẩn dã. Chuẩn, bình dã. Thiên hạ mạc bình ư thủy.) Thủy, là chuẩn. Chuẩn, là ngang bằng vậy. Trong thiên hạ, không gì ngang bằng phẳng hơn mặt nước.)

Ngoài ra, trong cách mô tả cấu tạo, Hứa Thận đã xem tự hình triện thư của chữ Thủy như hình tượng của quẻ Khảm (☵) (tượng trưng cho nước) trong Kinh Dịch. "Vi dương" (dương khí nhỏ) chính là hào dương duy nhất kẹp giữa hai hào âm, tượng trưng cho mầm mống sự sống ẩn chứa trong nước.

link: https://tunguyenchuhan.miraheze.org/wiki/水