Thời tiền chiến trong tân nhạc Việt Nam. Lê Thương

Nhạc Tiền Chiến trước nay được hiểu rất khác nhau. Với một số người thì đấy là những bản tân nhạc lãng mạn xuất hiện trước 1945. Tiền chiến = trước chiến tranh chống Pháp . Với một số người khác thì nhạc tiền chiến ko chỉ có thế, mà còn tính thêm cả những ca khúc trữ tình lãng mạn xuất hiện trong kháng chiến như Dư Âm của Nguyễn Văn Tý .. và cả sau kháng chiến như Gởi Người Em Gái Miền Nam của Đoàn Chuẩn - Từ Linh (1956). Với một số khác, nhiều nhạc phẩm của Phạm Đình Chương, Cung Tiến .. sáng tác ở Nam thời 196x cũng được xếp vào dòng Nhạc Tiền Chiến. Thậm chí ko thiếu gì các album, playlist trên các trang web ca nhạc còn xếp các bản nhạc lính ở Nam vào loại Nhạc tiền chiến.

Lê Thương (1914 - 1996) là một trong những nhạc sĩ đầu tiên của nền Tân nhạc Việt, và cũng là một giáo viên từng phụ trách môn Nhạc sử ở trường Quốc Gia Âm Nhạc & Kịch Nghệ Sài Gòn. Bài viết sau đây của ông đăng trong một tuyển tập nhạc tiền chiến do Kẻ Sĩ xuất bản 1970, được đánh máy và in lại trên trang khanhly.net/phoxua, sau đó trang web dongnhacxua.com sử dụng lại.
Mời nghe nhạc và theo dõi ý kiến của Lê Thương về một thuật ngữ rất quen thuộc nhưng chưa được hiểu một cách thống nhất này.

nhạc sĩ Lê Thương

Lê Thương tên thật là Ngô Đình Hộ, sinh ngày 8/1/1914 tại Hà Nội, trong một gia đình có bố mẹ là nghệ sĩ nhạc cổ, nên ham mê nhạc, tham gia các phong trào ca hát từ bé. Ông là một trong những người khai sinh nền tân nhạc Việt, với tác phẩm Tiếng Đàn Âm Thầm viết năm 1934. Từ năm 1935 ông bắt đầu làm nghề dạy học. Trước ở Hà Nội, sau về Hải Phòng. Tại đây ông gặp Hoàng Quý, Hoàng Phú là các học sinh của mình, giúp đỡ họ trong việc học hành thêm nhạc lí, tham gia sinh hoạt cùng nhóm Đồng Vọng do Hoàng Quý và các bạn thành lập. Trong thời gian này ông viết Trưng Vương (1937), Một Ngày Xanh, Trên Sông Dương Tử, Bản Đàn Xuân, ...

Hòn Vọng Phu - Lê Thương

Nghe nói đâu đó bên Tàu cũng có Vọng Phu Đài, Vọng Phu Thạch, Vọng Phu Sơn .. Nhiều nước Đông Nam Á cũng có những hòn vọng phu của họ, chẳng hạn ở Borneo với ngọn Kinabahu cao hơn 4000m - Nhưng có lẻ ko đâu mật độ các hòn vọng phu dày đặc như xứ sở hình con giun xéo này. Không biết bao nhiêu nỗi mong chồng của người thiếu phụ thì kết thành một hòn vọng phu nhỉ, mà từ bắc vô nam có lắm Hòn Vọng Phu đến thế. Nàng Tô Thị ở Lạng Sơn. Người vợ ôm con chờ chồng trên núi Nhồi Thanh Hóa; hay cạnh dòng Nậm Giải, Nghệ An. Người đàn bà buồn bã trên núi Đá Bà Rầu ở Quảng Nam. Người mẹ bồng con trên núi Mẫu Tử ở Khánh Dương, Khánh Hòa;  trong dãy Núi Bà ở Phú Cát, Bình Định; hay trên núi Đá Bia ở Đèo Cả, Tuy Hòa; trên Vọng Thạch Đài ở Hà Tiên .. .  Tên hòn tên núi nhiều nơi có khác, nhưng vẫn là hình ảnh người vợ bế con mòn mỏi chờ chồng, đi ra từ một truyện tích dân gian đầy nước mắt nào đó.

Hòn Vọng Phu cũng là nhan đề một bản trường ca của Lê Thương, gồm ba bài

Hòn vọng phu 1: Đoàn người ra đi (Hương Mộc Lan xuất bản lần đầu vào năm 1946)
Hòn vọng phu 2: Ai xuôi vạn lí (Hương Nam xuất bản vào tháng 10 năm 1946)
Hòn vọng phu 3: Người chinh phu về (Dân Tộc xuất bản lần đầu vào năm 1949)