Nhà thơ Toại Khanh, hay còn gọi là Thượng Toạ Thích Giác Nguyên từng nói rằng có những ca khúc, mà sau khi đến với người nghe, chúng ta không biết nên cảm ơn nhà thơ, hay nhạc sĩ, hay người ca sĩ. Bởi vì từ một bài thơ, trở thành một ca khúc, và qua một giọng hát, thì đọng lại cho cuộc đời là một tuyệt phẩm.
五福臨門 = năm phúc vào nhà. Ngũ phúc, theo Kinh Thư, là trường thọ (sống lâu), phú quí (giàu sang), khang ninh (vui khỏe), hảo đức (đức tốt) và thiện chung (chết lành - tức tuổi già ko bệnh tật, ko tai nạn mà chết).
Năm phúc cũng được hiểu gọn, là: phúc 富,quí 貴, thọ 壽, khang 康, ninh寧. Nghĩa các từ này được giải thích trong bài sau. Trong các họa tiết chạm khắc thêu vẽ trang trí bàn, tủ thờ, bình phong, đối trướng .. ta thường gặp hình con dơi. Con dơi chữ Hán là 蝠 âm Hán Việt là bức nhưng âm quan thoại là /fú/ đồng âm với phúc 福. Hình ảnh 5 con dơi là tượng trưng cho ngũ phúc. Đến nhà người Hoa ngày tết ta cũng thường gặp hình chữ phúc 福 viết trên giấy đỏ treo ngược trước cửa nhà. Phúc treo ngược là Phúc đảo, đồng âm với phúc đáo = phước đến. 福满堂= phước đầy nhà.
Tối nay mở máy lướt mạng, thấy trên fb Nguyentrongtao loan tin "Ba đi lúc 19h50".
Nguyễn Trọng Tạo sinh năm 1947 ở Diễn Châu, Nghệ An. Ông là một nghệ sĩ đa tài - làm thơ, viết văn, trang trí bìa, minh họa sách, sáng tác ca khúc. Trong lĩnh vực âm nhạc, ông để lại nhiều ca khúc rất được công chúng yêu thích như Làng quan họ quê tôi, Khúc hát sông quê, .. .
Nghe lại ba bài hát ông phổ thơ người ta, hai bài hát người ta phổ thơ ông, và nghe diễn ngâm hai bài thơ ông sáng tác. Vừa nghe vừa đọc lại bài báo cũ của ông viết, kể lại con đường âm nhạc của mình.
積善餘慶 tích thiện dư khánh. Tích = tích trữ, thiện = điều tốt, dư = thừa, khánh = điều vui. Cả câu đại ý là chăm làm tốt thì được thừa điều vui. Đây là câu lấy trong Chu dịch: 積善之家，必有餘慶；積不善之家，必有餘殃。Tích thiện chi gia tất hữu dư khánh, tích bất thiện chi gia tất hữu dư ương. = nhà làm việc thiện ắt thừa điều vui; nhà làm điều không tốt ắt thừa tai vạ.
百忍泰和 Bách nhẫn thái hòa. Xưa có gia đình 9 đời ở chung dưới một mái nhà mà mọi người vẫn rất thuận hòa. Vua ngợi khen, vời đến thưởng rồi hỏi bí quyết. Vị chủ nhà viết trăm chữ 忍 dâng lên vua.
家門康泰 Gia môn khang thái. Gia = nhà, môn = cửa, khang = khỏe, thái = hanh thông. Đây là câu cũng khá thường thấy ghi trên các hoành phi, bức trướng chúc mừng tân gia, đại ý là chúc gia đình vui khỏe.
Sau đây là phần giải nghĩa từng chữ Hán, trích trong tập tài liệu dành cho người muốn tự học chữ Hán (đang soạn)
Đọc từ phải: Tích thiện dư khánh (thể chữ triện)
Đọc từ trái: Gia môn khang thái
Đọc từ phải qua, trên xuống theo cột dọc: Tích thiện chi gia tất hữu dư khánh
善最樂 Thiện tối lạc, câu lấy trong Hậu Hán Thư. Có người hỏi Đông Bình Vương khi còn ở nhà thì làm gì là vui nhất. Ông trả lời: Vi thiện tối lạc 爲善最樂 làm điều thiện vui nhất.
仁為寶 Nhân là báu. Nhân là một khái niệm của Nho giáo, đứng đầu trong ngũ thường (nhân lễ nghĩa trí tín). Thường hiểu đơn giản là lòng thương người.
德惟馨 đức duy hinh, câu lấy trong Thượng Thư: 黍稷非馨，明德惟馨 Thử tắc phi hinh, minh đức duy hinh. Thử: lúa nếp, tắc: cao lương. Đại ý: Lúa nếp, cao lương không thơm; chỉ đức hạnh mới thơm.
忠厚家聲 trung hậu gia thanh = tiếng nhà trung hậu.
Đây đều là các câu thường thấy treo trên hoành phi ở nhà, từ đường ở ta. Tàu cũng thường trích các câu này viết thư pháp làm hoành phi liễn trướng .. và thường lấy bốn chữ, không như ở ta thường chỉ lấy ba: Đức duy hinh thay vì Minh đức duy hinh; Thiện tối lạc thay vì Vi thiện tối lạc, ..
Sau đây là phần giải thích nghĩa các chữ Hán có trong các câu trên, trích từ tập tài liệu dành cho người tự học chữ Hán.
Đọc từ phải qua: vi thiện tối lạc (thể chữ triện)
duy nhân vi bảo
minh đức duy hinh
Liễn đối (một bên): trung hậu chấn gia thanh = trung hậu dội tiếng nhà
