Ngũ cung

Nghe Đoàn Thế Ngữ nói chuyện về ngũ cung




Nghe một số bài hát Đoàn The6` Ngữ dẫn minh họa trong bài

Bướm và hoa

Nghe Trần Như Vĩnh Lạc (Đoàn Thế Ngữ) nói chuyện về Bướm và Hoa.



nguồn: Đài VOVN (21/8/2002).

Nghe lại Hoa Thơm Bướm Lượn





tranh Giacomo Grosso

Độc Tiểu Thanh ký

Bất tri tam bách dư niên hậu

Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như

讀小青記
西湖花苑盡成墟
獨吊窗前一紙書
脂粉有神憐死後
文章無命累焚餘
古今恨事天難問
風韻奇冤我自居
不知三百餘年後
天下何人泣素如

Độc Tiểu Thanh ký

Mạn đàm về âm thanh

Nghe Thế Ngữ nói chuyện về âm thanh



nguồn: Chương trình Âm Thanh & Ngôn từ ngày 18/8/2004 của VOVN, Houston


Tĩnh lặng . tranh Volegov

Nụ hôn đầu

The Kiss (1931) tranh Picasso

Lần đầu ta ghé môi hôn
Những con ve nhỏ hết hồn kêu vang

Sự tương đồng trong âm nhạc

Nghe Đoàn Thế Ngữ nói chuyện về Sự tương đồng trong âm nhạc.
(Chương trình Âm Thanh & Ngôn Từ 21/7/2004 Radio VOVN Houston)



Và xem vài bức ảnh của Catiner

Duyên Thề . Thanh Trang

Nghe Đoàn Thế Ngữ giới thiệu nhạc sĩ Thanh Trang trong một chương trình của phát thanh của radio VOVN, Houston, Texas.

Thanh Trang . Nhatrang 1986

Thanh Trang tên thật Nguyễn Thanh Trang, sinh năm 1942 tại Thái Hà Ấp Hà Nội. Từ 1950 theo gia đình vào Nam sống ở Saigon. Học Luật khoa Saigon, lấy Cao học Kinh tế năm 1966, sau đó bị gọi lính, vào Trường Bộ binh Thủ Đức. Ra trường về dạy Võ bị Đà Lạt. Cuối 1969 qua Mỹ du học về Kinh tế, 1973 về nước tiếp tục dạy Võ bị Đà Lạt. Sau 1975 đi Trại cải tạo đến 1982. Giữa 199x thì qua Mỹ định cư. Hiện sống ở Cali

Tác phẩm đầu tay Duyên Thề viết năm 1962.

Ai di rồi còn gởi lại con ngươi . Thế Ngữ & Du Tử Lê

Nghe Đoàn Thế Ngữ phân tích một bài thơ của Du Tử Lê. Bài phát trong chương trình Âm thanh & Ngôn từ của đài VOVN Houston ngày 4/5/2005. Có một đoạn hơi ngoài lề, nói về ảnh hưởng của người mẹ lên tính cách con trai, rất đáng cho các cô đang có con trai nhỏ lưu ý - thật ra với nhiều người có lẽ cũng ko phải là điều mới mẻ gì, nhiều người đã nói, nhưng đôi khi ko chú ý. Nghe lại cho vui.
Trước hết đọc bài thơ của Du Tử Lê:

Ai Đi Rồi Còn Gửi Lại Con Ngươi

sông đôi lúc gọi tôi về, ấm áp
dòng tóc nào chung thủy một mùi hương /.
thuở bé dại ghim mối tình gởi mẹ /.
ngắm nhìn cha như một vết thương /.

trái tim tôi : một dấu chấm than
thân thể tựa khối sầu quen chuyển, động /.
cây khoan gió cho lòng sâu bớt sóng,
lá khoan rơi năm ngón gượm chia, lìa /.


mây phản trắc phân từng lô ảnh ảo
bao thước đường rêu đợi bước chân, mưa /.
kỷ niệm lợp mái che, chiều, nở dột /.
trời xa không tiếp vận sớm mai, vào /.

máu xô đẩy những khoang thuyền biển lận ;
chở thời gian chìm tiệt cõi âm /.
nghe hạt lệ nằm nôi thôi thánh thót ;
thành gương soi tôi lúc lâm chung /.

mỗi nhân dạng là một con thú lạ
na hồn đau về trả đất nâu /.
vai chưa hiểu gánh đời sao quá nặng !
tay buông chưa kịp biết nhận hay cho !

núi đôi lúc gọi tôi về, nín lặng /.
những ngọn gai đâu nhớ nổi da người /.
tình yêu khắc lên xương nghìn dấu hỏi :
ai đi rồi còn giữ lại con ngươi ?

20-10- 92

Cop lại từ dutule.com

photo by DungArt

Mưa hồng

Trời ươm nắng cho mây hồng
Mây qua mau em nghiêng sầu
Còn mưa xuống như hôm nào em đến thăm
Mây âm thầm mang gió lên

Người ngồi đó trông mưa nguồn
Ôi yêu thương nghe đã buồn
Ngoài kia lá như vẫn xanh
Ngoài sông vắng nước dâng lên hồn muôn trùng

Nay em đã khóc chiều mưa đỉnh cao
Còn gì nữa đâu sương mù đã lâu
Em đi về cầu mưa ướt áo
Ðường phượng bay mù không lối vào
Hàng cây lá xanh gần với nhau

Người ngồi xuống mây ngang đầu
Mong em qua, bao nhiêu chiều
Vòng tay đã xanh xao nhiều
Ôi tháng năm gót chân mòn trên phiếm du

Người ngồi xuống xin mưa đầy
Trên hai tay cơn đau dài
Người nằm xuống nghe tiếng ru
Cuộc đời đó có bao lâu mà hững hờ




Mời nghe Đoàn Thế Ngữ nói chuyện về tác phẩm này của Trịnh Công Sơn

Mưa Hồng của Trịnh Công Sơn & Claude Debussy



Playlist nhạc TCS với Khánh Ly

Bà mẹ Gio Linh

hình trên mạng

Bà Mẹ Gio Linh Phạm Duy sáng tác năm 1948, kể một câu chuyện có thật về một bà mẹ ở làng Mai Xá, Gio Linh, Quảng Trị.

Mẹ già cuốc đất trồng khoai
Nuôi con đánh giặc đêm ngày
Cho dù áo rách sờn vai
Cơm ăn bát vơi bát đầy ..

Bỗng một hôm

Mẹ già tưới nước trồng rau
Nghe tin xóm làng kêu gào
Quân thù đã bắt được con
Đem ra giữa chợ cắt đầu..

Bà

Nghẹn ngào không nói một câu
Mang khăn gói đi lấy đầu
Đường về thôn xóm buồn teo
Xa xa tiếng chuông chùa gieo ..

Bữa trước nghe Phạm Duy và Thái Thanh kể về hoàn cảnh sáng tác và những kỉ niệm về Bà Mẹ Gio Linh.

Hôm nay mời nghe Đoàn Thế Ngữ phân tích ca khúc này. Bài được phát trên VOVN 29/6/2005

Tình ca Phạm Duy - Thế Ngữ bình (3)

Sáng cho con bú - lụa Nguyễn Phan Chánh

1.

Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời, người ơi
Mẹ hiền ru những câu xa vời
À à ơi ! Tiếng ru muôn đời
Tiếng nước tôi ! Bốn ngàn năm ròng rã buồn vui
Khóc cười theo mệnh nước nổi trôi, nước ơi
Tiếng nước tôi ! Tiếng mẹ sinh từ lúc nằm nôi
Thoắt nghìn năm thành tiếng lòng tôi, nước ơi
Tôi yêu tiếng ngang trời
Những câu hò giận hờn không nguôi
Nhớ nhung hoài mảnh tình xa xôi
Vững tin vào mộng đẹp ngày mai
Một yêu câu hát Truyện Kiều
Lẳng lơ như tiếng sáo diều (ư diều) làng ta
Và yêu cô gái bên nhà
Miệng xinh ăn nói thật thà (à à) có duyên ...

Nguồn gốc ông già Noel

Ông già Noel cũng như cây thông Noel thì dĩ nhiên gắn với .. Noel. Mà Noel là ngày Chúa sinh ra đời. Vậy thì Ông già Noel lien hệ với Chúa như nào nhỉ, vì ta biết Chúa sinh ra ở Do Thái, cái xứ Trung Đông ấy làm gì có tuyết, có thông ?

Theo lũ con nít thì Ông già Noel ở Bắc Cực băng giá với mấy chú lùn, quanh năm bận bịu sửa soạn quà cho trẻ em để vào đêm Noel, theo ống khói vào nhà bỏ quà vào bít tất.

Theo một số người lớn thì ông già Noel có nguyên mẫu là một vị linh mục tốt bụng, nhưng xuất xứ thì khá nhiều thuyết .. từ châu Á, từ Phần Lan .. Nhưng thuyết được nhiều người nhắc đến nhất là ổng từ Thổ Nhĩ Kỳ.

Nhưng nếu thế thì sao ông ko xuất hiện vào dịp nào khác, lại xuất hiện đúng vào dịp thiêng liêng - Chúa sinh ra đời ?

Trong một chương trình Âm Thanh & Ngôn Từ phát trên đài VOVN (Houston, Texas) ngày 19/12/2007 Đoàn Thế Ngữ dựa vào nhiều tài liệu đọc được, đã có những kiến giải rất lý thú về vấn đề này, mời nghe

Cung Tiến art songs

Đoàn Thế Ngữ bình luận nhạc Cung Tiến - chương trình Âm Thanh & Ngôn Từ của VOVN (Houston) phát tháng 6/2002

Cung Tiến 1 - Đoàn Thế Ngữ


Cung Tiến 2 - Đoàn Thế Ngữ


Mời nghe album nhạc do Camille Huyền thực hiện, Phương Nam film sản xuất và phát hành tại VN

Cung Tien Art Songs

Camille Huyền tên thật là Huyền Tôn Nữ Cẩm Hồng (là họa sĩ và ca sĩ tự do) hiện ở Thụy Sĩ.

Trong lời tựa trong tập nhạc kèm theo Camille Huyền kể lại: “Venice, năm 2004, tình cờ Camille nắm trên tay tập nhạc Cung Tiến. Mượn tập nhạc mang về Thụy Sĩ, Camille bắt đầu tập hát mỗi đêm từng nốt từng nốt với cây guitar trong suốt một năm trời. Càng ngày càng đam mê trước ý tưởng sâu-sang-đẹp của những bài thơ, trước tài nghệ phi thường của anh Cung Tiến”.

Sau đó, được sự giúp đỡ của ông Walther Giger – nghệ sĩ Guitar danh tiếng trong ban nhạc ban nhạc thính phòng cổ điển Orches Trio Zurich, đồng thời cũng là thầy dạy đàn của mình, Camille Huyền đã thu âm những tác phẩm Cung Tiến. 

Gửi gió cho mây ngàn bay

Ba ca sĩ nỗi tiếng hát sai nhịp sai nốt ca khúc Gửi Gió Cho Mây Ngàn Bay.
Ba ca sĩ nào đây ? mời nghe

Đoàn Thế Ngữ nói chuyện trên VOVN, Houston


Chương trình Chân dung âm nhạc: Đoàn Chuẩn tổ chức tại Nhà hát Lớn HN vào ngày 29.10.2009 được phát lại trên VTC.
Chương trình ngoài việc trình bày 13 ca khúc đặc sắc của cố nhạc sĩ Đoàn Chuẩn, còn một số thông tin về cuộc đời của ông và cả người đứng tên đồng tác giả trong các ca khúc - Từ Linh, do con trai của ông, nghệ sĩ Đoàn Đính và người bạn vong niên của ông, nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha kể

Hạt Mưa Bay Cuối Đời

tranh Volegov

Mưa từ nửa buổi sáng, giờ đã nửa khuya vẫn còn rả rích.
Mời nghe hai ca khúc về mưa của Đăng Khánh:

Tiển Em Chiều Mưa - Thanh Tuyền


Hạt Mưa Bay Cuối Đời - thơ Du Tử Lê - Vũ Khanh


Thế Ngữ nói chuyện về nhạc Đăng Khánh, đặc biệt ca khúc vừa nghe:

Nhạc sĩ Đăng Khánh - Đoàn Thế Ngữ


Lần trước nghe Tuấn Ngọc trình bày K-khúc của Lê, lần này mời nghe Duy Trác

K-khúc của Lê - Duy Trác


Nghe thêm một bản nhạc của Đăng Khánh

Niềm Nhớ Thương - Thu Phương

Áo Lụa Hà Đông

Nguyên Sa - tranh Tạ Tỵ

Theo vi.wikipedia (và nhiều trang mạng khác, ví dụ ở đây, nhưng hình như cũng lấy lại từ vi.wiki - hay ngược lại), rằng Áo Lụa Hà Đông Nguyên Sa viết từ những cảm xúc do cuộc thi hoa hậu tổ chức tại Hà Nội năm 1930 dành cho những thiếu nữ Bắc Kỳ mặc áo lụa Hà Đông, và trong cuộc thi ấy một cô gái gốc nông dân Thái Bình đã đăng quang, để sau đó không lâu đã trở thành tình nhân của nhà vua Bảo Đại ..

Có lẽ cũng như bao chàng trai si mê sắc đẹp khác, dù đã trải qua hơn 20 năm sau, nhà thơ Nguyên Sa vẫn mơ tưởng đến nụ cười, ánh mắt khuynh đảo của hoa hậu đầu tiên và buộc ông phải viết bài thơ ca ngợi người đẹp mặc áo lụa ấy. Đến năm 1969, khi nghe câu chuyện về hoa hậu “thuần nông” phút chốc trở thành người yêu của ông vua cuối cùng Việt Nam, Ngô Thụy Miên đã viết nên ca khúc nổi tiếng “Áo Lụa Hà Đông” khi mới 21 tuổi, được phổ lời từ bài thơ của Nguyên Sa như để ngưỡng mộ những cô gái tựa như đóa sen vươn lên từ đầm lầy. (vi.wiki)

Không rõ giai thoại này có nguồn gốc như nào, nghe cũng hay, nhưng e thiếu cơ sở vì Nguyên Sa sinh 1932, tức hai năm .. sau cuộc thi. Tuy nhiên cho dù cảm xúc không phải từ chuyện tình Lọ Lem hiện đại ấy, thì hẳn cũng từ một người đẹp nào đó .. Và Ngô Thụy Miên chắc chắn cũng chia sẻ sâu sắc những cảm xúc ấy, phổ thành một ca khúc để đời ..

Như Ngọn Buồn Rơi

ảnh trên mạng

Tiếp tục nghe Thế Ngữ phân tích thêm một ca khúc của Từ Công Phụng. Rất tiếc không tìm được bản do Ý Lan trình bày, nên mời nghe giọng ca của chính tác giả TCP, Tuấn Ngọc, Hai Ly và Vũ Khanh. Riêng với Ý Lan mời nghe cô ca lại Như chiếc que diêm.

Cuối cùng là một bài viết của một người yêu nhạc Từ Công Phụng, mà rất nhiều ý trong đó dường như nói thay cho nhiều người  ..

Như Chiếc Que Diêm

tranh Nguyễn Thanh Bình

Thôi cũng đành một kiếp trăm năm đời người sẽ qua
Cũng đành một thoáng chiêm bao tình người cũng xa
Cũng phôi pha những điêu ngoa, theo vết môi cười tàn tạ

Thôi cũng đành một kiếp phong ba lệ tình cũng sa
Xuống đời ta những nguôi ngoai rồi người cũng xa
Cũng xa ta, cũng xa ta theo dòng nghiệt ngã mù lòa ..

Bài nói chuyện của Đoàn Thế Ngữ trên đài VOVN 4/8/2004 về ca khúc này của Từ Công Phụng

Như Chiếc Que Diêm - Đoàn Thế Ngữ (VOVN)


Như Chiếc Que Diêm - Khánh Ly


xem Lyrics

Thôi cũng đành một kiếp trăm năm đời người sẽ qua
Cũng đành một thoáng chiêm bao tình người cũng xa
Cũng phôi pha những điêu ngoa, theo vết môi cười tàn tạ

Thôi cũng đành một kiếp phong ba lệ tình cũng sa
Xuống đời ta những nguôi ngoai rồi người cũng xa
Cũng xa ta, cũng xa ta theo dòng nghiệt ngã mù lòa

Vì lời em sớm muộn gì cũng một lần gian dối
Tình anh sớm muộn gì cũng đưa vào tăm tối
Đời anh sớm muộn gì...
Đời em sớm muộn gì...
Tình ta sớm muộn gì... cũng hấp hối
Rót cho đầy hồn nhau, đắp cho đầy đời nhau
Những men nồng tình sâu rã rời

Thôi cũng đành như chiếc que diêm một lần lóe lên
Thắp đời em sáng lung linh, buồn một cõi riêng
Những đêm sâu, những canh thâu
Nghe nước mắt nặng giọt sầu

Thôi cũng đành như kiếp rong rêu một lần hóa thân
Cuốn về phong kín tim ta một đời chói chang
Những đam mê, những ngô nghê
Với tình người nhỡ lời thề

Thôi cũng đành như tấm gương tan mờ phai vết xưa
Xót dùm cho tấm thân ta ngựa bầy đã xa
Những đêm mơ thấy tan hoang
Hương tình vừa chớm muộn màng

Như Chiếc Que Diêm - Từ Công Phụng



Trang web Tu Công Phụng

Ru ta ngậm ngùi

Guitarist - sơn dầu Pino Daeni

Mời nghe Đoàn Thế Ngữ phân tích bài Ru ta ngậm ngùi của Trịnh Công Sơn và kỷ thuật hát của Mỹ Linh và Quang Dũng khi thể hiện ca khúc ấy.

Ru ta ngậm ngùi 1

Ru ta ngậm ngùi 2


Nghe lại bài hát với

Đêm Thấy Ta Là Thác Đổ

Mời nghe Đoàn Thế Ngữ bình luận cách hai ca sĩ Tuấn Ngọc và Don Hồ trình bày Đêm Thấy Ta Là Thác Đổ của Trịnh Công Sơn, và sau đó phân tích ca khúc này không chỉ như một bản nhạc mà còn với tư cách là một bài thơ - từng được nhà nghiên cứu Hoàng Ngọc Hiến tiến cử là một trong những bài thơ tình hay nhất thế kỷ.

Đêm thấy ta là thác đổ 1


Đêm thấy ta là thác đổ 2


Đêm thấy ta là thác đổ 3

Một bài thơ hay của Trịnh Công Sơn
Hoàng Ngọc Hiến, 2000
Đọc

Một nhóm những người yêu thơ mời tôi tham gia chọn một chùm những bài thơ tình hay của thế kỷ. Tôi tiến cử một bài, đó là ca từ bài hát Đêm thấy ta là thác đổ của Trịnh Công Sơn. 

Một đêm bước chân về gác nhỏ
Chợt thấy đoá hoa tường vi
Bàn tay ngắt hoa từ phố nọ
Giờ đây đã quên vườn xưa

Một hôm bước qua thành phố lạ
Thành phố đã đi ngủ trưa
Đời ta có khi tựa lá cỏ
Ngồi hát ca rất tự do

Nhiều khi bỗng như trẻ nhớ nhà
Từ những phố kia tôi về
Ngày xuân bước chân người rất nhẹ
Mùa xuân đã qua bao giờ

Nhiều đêm thấy ta là thác đổ
Tỉnh ra có khi còn nghe

****

Một hôm bước chân về giữa chợ
Chợt thấy vui như trẻ thơ
Đời ta có khi là đốm lửa
Một hôm nhóm trong vườn khuya

Vườn khuya đoá hoa nào mới nở
Đời ta có ai vừa qua
Nhiều khi thấy trăm nghìn nấm mộ
Tôi thấy quanh đây hồ như

Đời ta hết mang điều mới lạ
Tôi đã sống rất ơ hờ
Lòng tôi có đôi lần khép cửa
Rồi bên vết thương tôi quì

Vì em đã mang lời khấn nhỏ
Bỏ tôi đứng bên đời kia.

Ca từ bài này (tách khỏi nhạc) hoàn toàn đứng được như một bài thơ. Một bài thơ hay.

Đọc bài thơ ta đi vào thế giới mơ mơ của gác nhỏ và đốm lửa, của lá cỏ và lời khấn nhỏ, của đoá hoa mới nở và bước chân người rất nhẹ... Trong thế giới nhỏ nhẹ này có thác đổ. Sự mãnh liệt của tình yêu thường được so sánh với bão táp (Cơn bão tới rồi, tiếng rì rầm nước, lửa..., Maiacopxki). Cơn bão nào rồi cũng tan. Trận bão nào cũng để lại tan hoang, phá phách. Thác đổ cũng mãnh liệt. Nhưng đây là sự mãnh liệt vĩnh cửu và không hề có sự phá phách. Thác đổ là "tình yêu vô cùng".

Không thể không nói đến không gian thành phố trong bài thơ này.

Một hôm bước qua thành phố lạ
Thành phố đã đi ngủ trưa...

Dễ từ Nguyễn Bính, phố đã vào thơ. Và tiếp theo phố tỉnh là phố huỵện, phố nhỏ, phố buồn, phố cảng, phố núi... Nhưng chưa có thành phố. Trịnh Công Sơn phát hiện chất thơ của thành phố: những giấc mơ và những chiều lộng gió, không gian màu áo bay lên và những con đường nằm nghe nắng mưa... (hẳn là thành phố biết ơn người nghệ sĩ đã dốc hết tinh hoa để nhân loại hoá nó). Đồng thời cảm nhận sâu sắc âm hưởng bi kịch của thành phố "hoang vu" , thành phố "không hồn".

Vì em đã mang lời khấn nhỏ
Bỏ tôi đứng bên đời kia.

Rất có thể bên đời kia là "sa mạc thành phố", nỗi ám ảnh không riêng gì của người nghệ sĩ du ca.

Tình yêu không bao giờ cũ và hình như cũng không bao giờ mới. Ấn tượng tính hiện đại trong thơ Trịnh Công Sơn là ở cảm quan thành phố của tác giả.

Nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát và nhạc sĩ Văn Cao hết sức coi trọng ca từ trong nhạc Trịnh Công Sơn. Nguyễn Xuân Khoát: "Trịnh Công Sơn viết dễ như lấy chữ từ trong túi ra". Văn Cao: "với những lời,ý đẹp và độc đáo đến bất ngờ, ở Sơn, nhạc và thơ quyện vào nhau đến độ khó phân định cái nào là chính, cái nào là phụ". Thơ Việt hiện đại không thể thiếu những bài thơ hay trong ca khúc Trịnh Công Sơn.

"Tài hoa, tinh tuý đã cất cánh từ những ca khúc đầu tay và độc chiếm một đường bay ngoạn mục, sầu muộn của văn chương lãng mạn thế kỷ này" (lời của Kim Ngọc, nhạc sĩ Hà nội trả lời bài phỏng vấn của Hoàng Ngọc Hiến về ca khúc Trịnh Công Sơn).

[Bài này được đăng lần đầu tiên trên báo Người đẹp Việt Nam, số Tết năm 2000.]

nguồn: tcs-home.org