Khuya ra sân ngồi, hương thiên lý thơm ngát. Uh, hè về rồi. Giàn thiên lý bên hông nhà trổ đầy bông.
Chợt nhớ bản nhạc của Thanh Trang
.. Này em yêu thương, tháng năm nào tôi yêu em
Niềm thương trong tim thiết tha lòng tôi không quên
Mùa xuân nơi đây lặng nhớ mong em từng ngày
Thơm ngát cánh hoa tuyệt vời dịu hương tóc em ngàn đời ...
Một ngày có gì vui,
như hôm nay chờ một người,
trông mây đen phủ đầy trời ?
Một ngày có gì vui,
khi nghe mưa chợt lòng người
có những tiếng buồn lẻ loi ?
Một ngày có gì vui
khi xa nhau chỉ một ngày
như xa nhau trọn một đời ?
...
Rồi tình có nhạt phai,
ta yêu nhau dù một ngày
vẫn nhớ lấy trọn một đời !
Phạm Duy cũng có một ca khúc cùng tựa, sáng tác năm 1969, thời điểm cuộc chiến ác liệt đang diễn ra tại miền Nam. Bài hát thể hiện khá rõ không khí u uất bấy giờ
Một ngày cho người sống
Một ngày cho người chết
Một ngày cho người thương
Một ngày cho người ghét
Một ngày cho cuộc chiến
..
Một ngày cho khẩu súng
Một ngày cho ngòi viết
Một ngày đi mà giết
Một ngày đi mà hát
Một ngày đang cười ngất
Một ngày ôm mặt khóc
Một ngày bạn bè đông
Một ngày chợt cô đơn.
California 2002- "Duyên Thề" là nói về những chuyện tình mà tôi quan niệm chỉ khi thực sự yêu nhau người ta mới cảm nghiệm được. Chỉ phiền có một nỗi là "chỉ cảm nghiệm được" khi chuyện không thành!
Và người ta cứ mãi mãi không nguôi ngoai được! "Yêu" mà còn cảm thấy nguôi ngoai được với thời gian thì, theo tôi, e rằng nên dùng chữ khác ! Ngược lại, "Lời Tình Cuối" là chuyện tình "xảy ra hằng ngày". Có gì đáng trách ở đây chăng? Hẳn là không! Albert Camus trong quyển "La Chute" của Ông, có cài vào miệng một nhân vật trong sách câu này: "Nhũng cuộc tình lớn trên thế gian thì cũng tựa như những thiên tài; mỗi thế kỷ thì người ta cũng chỉ bắt gặp chừng đôi ba vụ "!Khi lên danh mục cho CD "10 Ca Khúc Thanh Trang", Quang Tuấn đã trù tính sẽ hát bài Valse tựa là "Một ngày, một đời", bài mà lần đầu tiên sau khi nhận được rồi hát thử, anh nói với tôi là anh hát thấy rất "phê"! Một buổi sáng Chúa Nhật tôi có việc gần cái City nơi QT cư ngụ. Tiện đường tôi ghé qua. Thấy giáo sư piano Hoàng nhà ta (tốt nghiệp QGÂN khi xưa) đang ngồi gõ nốt nhạc trên cái Keyboard của gia chủ, trong khi gia chủ còn bận loay hoay trong bếp với món "bún bò xào " để đãi khách. Thêm tôi vào nữa gia chủ phải làm thêm một khẩu phần ! Nhân thấy có tờ giấy để chép nhạc dựng nơi giá nhạc của chiếc Keyboard, tôi lấy xuống, rút cái bút nơi túi áo ra chép vội phần nhạc của bài "Lời Tình Cuối", xong rồi để lại giá nhạc nói với Hoàng giáo sư : "Này, anh đánh thử bài này cho ra bài ra bản, chứ nảy giờ anh gõ toàn là cái gì đâu đâu!" Đúng là Giáo Sư Piano có khác ! Nhìn vào độc tấu như thể ba phút sau là đã sẵn sàng ra sân khấu ! Gia chủ đứng trong bếp lắng tai nghe ! Vừa nghe vừa lững thững bước ra cạnh đàn để nghe cho rõ (Tuy âm thanh phát ra từ cặp loa với công suất cỡ trên 200 watts cũng không thể gọi là yếu). GS Hoàng nhà ta đánh đi đánh lại bốn năm lần; xong mỗi lần lại lẩm bẩm nói:"Có lý, có lý !" Gia chủ quay qua tôi nói: "Anh cho em phần lời luôn!". Tôi lưỡng lự: đương sự đã chuẩn bị hát bài Valse của tôi, bây giờ mình lại lôi ra bài này thì chả khác nào người ta đã xin cưới một đứa con gái của mình, giờ lại đi dắt theo một đứa khác để cho "nó" thấy, ngộ nhỡ "nó" đổi ý kiến thì sao? Nhưng chả lẽ cậu ta hỏi mà tôi lại không thêm phần lời vào bản nhạc? Chỉ vài tuần sau, một buổi sáng tôi đang ngồi trong sở làm thì điện thoại reo. Đầu giây là Quang Tuấn! "Anh ơi, Em quyết định rồi! Em sẽ hát bài "Lời Tình Cuối" chứ không hát "Một ngày một đời! ".Tôi toan hỏi:"Bộ em sắp sửa chia tay với ai đó chăng?" nhưng lại thôi !
Trong một entry trước đã giới thiệu bản Tristesse nổi tiếng của Chopin,
có cả phiên bản lời Việt của Phạm Duy.
Hôm nay nghe nhạc sĩ Thanh Trang giới thiệu lại bản Etude này và một bản Norturne của Chopin
Hai bài hát cùng một thời điểm trong đời! Lúc ấy tôi đang tính chuyện trốn ra khỏi nước và thường lui tới nhà một người bạn ở trong vùng Long Thành. Anh là sĩ quan hành chánh tài chánh thời VNCH, và sau khi ra khỏi trại tập trung đã phải tìm đường ẩn náu nơi một thôn ấp tân lập tại Long Thành trong khi vợ con vẫn ở lại Saigòn. Anh mở một quán cà phê loại "bỏ túi", không chính thức để bán cho đám người đi làm rừng , làm than ở vùng đó. Một buổi xế trưa ghé thăm anh thì anh đóng cửa , cài cổng, rủ tôi ra một quán cà phê mới mở trong Ấp. Anh giải thích ngay: "Mấy tuần nay, đám khách trẻ của tôi bỗng dưng thưa thớt dần; để mình ghé lại đàng đó coi xem cà phê của họ ngon cỡ nào!" Đến nơi thì hoả ra là cà phê không ngon, thế nhưng cái "đám trẻ" mà anh bạn tôi nói, sở dĩ họ kéo nhau đến đây là bởi quán hàng ọp ẹp đó lại có cái mà anh bạn tôi không có: hai cô con gái trạc mười bẩy mười tám, con của vợ chồng gia chủ là những người thuộc chế độ cũ cũng đang tìm đường lánh nạn ở chốn này! Buổi xế trưa, có tí nắng hanh ngoài trời, ngoài đồng cỏ mấp mô đến tận bìa rừng. Trong quán có cái máy cassette cũ kỹ to bằng ba bàn tay, đang phát bài "Cô hàng cà phê" của cố nhạc sĩ Canh Thân, một bài hát vừa có giai điệu mộc mạc nhưng hay, và lời lẽ lại có duyên! Anh bạn tôi lựa lời làm quen với Bố của hai cô bé. Hoả ra đều cùng là cựu Sĩ quan QLVNCH vừa mới từ trại tập trung ra cả! Không được phép cư ngụ ở thành phố, hai vợ chồng người đó phải di tản ra chốn hoang dã này, và hai cô gái đành tạm thời phải bỏ học, đứng bán cà phê! Cách đó vài hôm thì ở Saigòn , một người bạn khác của tôi vì biết rằng tôi đang "tìm đường đi" và trước kia từng du học ở Hoa kỳ nên đã cùng Bố Mẹ anh ta khẩn khoản nhờ tôi cho cô em gái cùng đi theo. Cô này cũng trạc tuổi mười chín đôi mươi và trước năm 75 thì đang học năm cuối cùng về piano ở Quốc Gia Âm Nhạc. Cô bé trông người rất dịu dàng, xinh xắn. Hai cô bé đứng bán cà phê ở cái quán chiều hôm đó tôi với anh bạn ghé đến cũng xinh xắn chả kém gì! Đêm hôm ấy tôi ở lại nhà của anh bạn. Hai anh em ngồi trước hiên nhà nhấm nháp cà phê và hút thuốc lá vặt! Một đêm trăng tròn nơi chốn thôn ấp vắng lăng. Ven mái nhà lợp tôn là một dàn Thiên Lý chi chít lá. Hoa nhỏ li ti nên dù trăng sáng cũng chả thấy chúng đâu; chỉ từ mùi hương dịu ngọt và đằm thắm toả ra trong đêm thì mới biết chắc đây là hoa Thiên Lý! Hai anh em ngồi nói chuyện thời cuộc, chuyện "đi đứng", chuyện gia đình, bè bạn v.v. tôi trạnh nghĩ đến những cảnh đời dang dở của mấy cô gái đang tuổi học trò mà tôi vừa mới biết đến, nghĩ đến phận mình, đến gia đình, bè bạn, những người thân. Bốn ngày sau đấy thì tôi viết xong bài "CHCP" và "TLBDVNH". Bản chép tay bài "TLBDVNG" tôi gửi lại anh bạn, ở cạnh tựa đề bài hát còn có câu Thơ:
"Yêu em từ độ Xuân nào
Có hương Thiên Lý ngọt ngào trong đêm"
Quang Tuấn là giọng nam đầu tiên hát bài này. Phía giọng nữ có Quỳnh Giao trong CD "Hoa Xuân" với phần hoà âm của Duy Cường.
Bài CHCP cũng là để tưởng nhớ cố Nhạc Sĩ Canh Thân
Tôi đi trong nắng ấm giữa bầu trời Sài-gòn
Một ngày mùa xuân mà lòng mình chợt thấy bâng khuâng
Bao nhiêu năm tháng đã xa rồi người bạn lòng ?
Từng người bạn ra đi, đường Sàigòn như vắng theo cùng !
Giờ này tận phương xa tuyết đang rơi mênh mông
Sàigòn trời hôm nay nắng lung linh xanh trong
Không có em bên tôi chung bầu trời Sàigòn
Một lần bạn ra đi là một lần xa cách muôn trùng !
Chiều nay nắng âm mây thấp thoáng trên vòm lá thắm
Giờ tôi cũng biết em vẫn nhớ phương trời xa xăm
Dù năm tháng đó có qua đi trong cuộc đời
Mặc ai buồn này, ai nhớ đó, đời vẫn êm trôi !
Tôi đi trong nắng ấm giữa bầu trời Sàigòn
Tưởng gặp người quen mà nhìn hoài nào thấy ai quen
Bao nhiêu năm tháng đã xa rồi người bạn hiền !
Từng người bạn ra đi, nhìn cuộc đời thêm vắng quanh mình !
Đà Lạt cuối 68, đầu 69, sau khi rời khỏi Quân Trường Thủ Đức, lên giảng dạy ở một trường Đại Học Quân Sự. Người bạn gái từ nhiều năm ở Trường Luật lên thăm vào cữ cuối Thu sang Đông. Người bạn gái là người Công giáo; tôi là trưởng nam và gia đình theo truyền thống Đạo Phật. Lúc đó tôi cũng lại đang tiến hành làm thủ tục để xuất ngoại, du học ở Hoa kỳ. Khá nhiều trắc trở về cả hai mặt đạo và đời.
Ngày người bạn trở về Saigon, tôi nhớ những năm tháng tôi cũng ở đấy, nhớ những ngày mưa ngày nắng hầu như lúc nào cũng có nhau, rồi bây giờ thì mỗi người một nơi. Bài TKMD có câu :"Thương cho người về cô đơn với bóng , mây chiều lạc loài đã xuống với Thu mênh mông.." là như thế ! Bài hát viết xong, tôi gửi một bản về cho Mai Hương. Mai Hương là người đầu tiên hát bài này trong ban nhạc của Nhật Trường ở bên Đài Phát Thanh Quân Đội.
(thanhtrang. thuvientoancau.org)
Trong một entry trước đã giới thiệu “Torna a Surriento” với hai lời Việt, một của Phạm Duy và một của tác giả khuyết danh phổ biến ở miền Bắc trước 1975. Hôm nay nghe Tâm Hảo trình bày lời Việt của Thanh Trang, và đọc bài viết của Thanh Trang về bản nhạc nổi tiếng này.
Nghe Đoàn Thế Ngữ giới thiệu nhạc sĩ Thanh Trang trong một chương trình của phát thanh của radio VOVN, Houston, Texas.
Thanh Trang . Nhatrang 1986
Thanh Trang tên thật Nguyễn Thanh Trang, sinh năm 1942 tại Thái Hà Ấp Hà Nội. Từ 1950 theo gia đình vào Nam sống ở Saigon. Học Luật khoa Saigon, lấy Cao học Kinh tế năm 1966, sau đó bị gọi lính, vào Trường Bộ binh Thủ Đức. Ra trường về dạy Võ bị Đà Lạt. Cuối 1969 qua Mỹ du học về Kinh tế, 1973 về nước tiếp tục dạy Võ bị Đà Lạt. Sau 1975 đi Trại cải tạo đến 1982. Giữa 199x thì qua Mỹ định cư. Hiện sống ở Cali
Hôm trước đã nghe Quỳnh Giao ca bài Hoàng Hạc Lâu của Cung Tiến. Có lẽ với người Việt, chẳng mấy ai ko biết đến bài thơ này của Thôi Hiệu. Ko thuộc cả bài thì cũng thuộc đôi câu
Nhật mộ hương quan hà xứ thị,
Yên ba giang thượng sử nhân sầu.
hay ít ra câu dịch tương ứng của Tản Đà
Quê hương khuất bóng hoàng hôn
Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai
Nhạc sĩ Thành Trang có bản phổ nhạc dựa trên bản dịch này
Nếu phải chọn chỉ một nhà thơ trong số các nhà thơ làm thơ Đường luật của Tàu, có lẽ người ta ko chọn Thôi Hộ - sự nghiệp thi ca của ông còn kém xa so với Lý Bạch, Đổ Phủ ... Nhưng nếu phải chọn chỉ một bài trong số hàng vạn bài thơ Đường luật, nhiều người sẽ đồng ý chọn bài thơ Hoàng Hạc Lâu của ông, bài thơ mà chính Lý Bạch phải than - dù rằng đấy là một bài thơ thất luật.
Nhãn tiền hữu cảnh đạo bất đắc
Thôi Hiệu đề thi tại thượng đầu ...
Tích nhân dĩ thừa hoàng hạc khứ,
Thử địa không dư Hoàng Hạc Lâu.
Hoàng hạc nhất khứ bất phục phản,
Bạch vân thiên tải không du du.
Tình xuyên lịch lịch Hán Dương thụ,
Phương thảo thê thê Anh Vũ châu.
Nhật mộ hương quan hà xứ thị,
Yên ba giang thượng sử nhân sầu.
Bài thơ đến nay nghe đâu đã có hàng trăm bản dịch, trong đó bản dịch của Tản Đà được biết đến nhiều nhất.
Hạc vàng ai cưỡi đi đâu?
Mà đây Hoàng Hạc riêng lầu còn trơ
Hạc vàng đi mất từ xưa
Nghìn năm mây trắng bây giờ còn bay
Hán Dương sông tạnh cây bày
Bãi xa Anh Vũ xanh dầy cỏ non
Quê hương khuất bóng hoàng hôn
Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai
Hoàng Hạc Lâu (黄鹤楼, ghi thêm bính âm Huang He Lou, và tên tiếng Anh để ai cần tiện gúc: Yellow Crane Tower) được xây dưng năm 223 ở Đông Ngô thời Tam Quốc, nơi hiện thuộc thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc bên Tàu, bên cạnh dòng sông Dương Tử. Theo một số tài liệu, ban đầu đây là một đài quan sát được sử dụng trong trận Xích Bích nổi tiếng. Sau chiến tranh do địa điểm đẹp, người ta biến cải thành một tửu quán, tao nhân mặc khách tụ bạ uống rượu bình thơ. Chính đám này tạo ra huyền thoại vị tiên cỡi hạc vàng dừng chân trên gò đất bên sông, để thêm duyên cho tên lầu Hoàng Hạc = hạc vàng. Gần 2 ngàn năm qua, lầu Hoàng Hạc đã hàng chục lần bị thiêu hủy, rồi tái thiết. Năm 1957, lầu bị dời khỏi vị trí cũ 1 km để lấy chổ xây cây cầu vượt sông Dương Tử. Năm 1981 khởi công xây lại lầu mới hoàn toàn bằng vật liệu hiện đại, đến 1985 thì hoàn thành. Lầu mới cao, to và được đánh giá là đẹp hơn lầu cũ. Nhưng nói cho đúng thì, nó chả còn dính dáng gì với Hoàng Hạc Lâu thời Thôi Hiệu, từ địa điểm cho đến kiểu dáng kiến trúc, ngoài cái tên lầu. Dù vậy, Hoàng Hạc Lâu cùng với Nhạc Dương Lâu ở Hồ Nam và Đằng Vương Các ở Giang Tây vẫn được xưng tụng là ba "đại danh lầu" của Tàu, hàng năm thu hút hàng triệu khách du lịch trong nước cũng như quốc tế.
Mời nghe Hoàng Hạc Lâu, ca khúc chủ đề trong Liên hoan Nghệ thuật Trung quốc lần thứ VIII tổ chức tại Vũ Hán, nhạc Mạnh Khánh Vân, lời Phan Gia Hoa do Đàm Tinh trình bày
Lời ca thật đẹp. Chép ra một đoạn cho ai biết chữ Hán dễ theo dõi vì trên clip khó thấy.
Tha tòng họa trung lai
Thải vân đan đính hạc
Minh nguyệt xuy ngọc địch
Tử khí tương dẫn ước
Hà lai không du du
Cổ kim vô dĩ sở thiên tú
Thiên bôi ân thập niên vũ
Thử khứ mạn thiên du
Tình du du hoàng hạc lâu
Hoàng hạc lâu tình du du
Thiên niên phán qui vạn cổ tuyệt xướng ..
Ai ko biết chữ Hán, muốn biết nghĩa thì chịu khó gúc nhé. Chữ nghĩa lem nhem chỉ hiểu lỏm bỏm, ko dám dịch :). Ai cần lyrics đầy đủ thì vô đây
Trong clip sau, Đồng Lệ (童丽 Tong Li) và Quỳnh Giao lần lượt trình bày ca khúc Hoàng Hạc Lâu, một Tàu một ta.
Ta thì nhạc của Cung Tiến, lời dựa trên bản dịch của Vũ Hoàng Chương. Còn Tàu thì ko biết do ai phổ nhạc bài thơ Thôi Hiệu, thấy nằm trong album 红豆生南国 (Hồng đậu sinh Nam quốc) của Đồng Lệ phát ành năm 2009. Hồng đậu sinh Nam quốc vốn là tựa một ca khúc trong bộ phim Hậu Tây du ký (2000), do Mao A Mẫn thể hiện, nhưng bản của Đồng Lệ cover sau đó được ưa thích hơn.
Tương tư toán thập yêu
Tảo vô nhân tại ý
..
Tối khẳng vong khước cổ nhân thi,
Tối bất tiết nhất cố thị tương tư.
Thủ trứ ái phạ nhân tiếu,
Hoàn phạ nhân khán thanh ..
Tương tư là cái chi chi
Sớm chẳng còn ai để ý
..
Thứ đáng quên nhất là thơ cổ nhân
Thứ chẳng nên đoái hoài là tương tư
Giữ mối tương tư chỉ tổ người ta cười cho
Lại còn sợ người ta thấy ..
Thơ cổ nhân nhắc đến trong lời ca là bài tứ tuyệt của Vương Duy, mà câu đầu được mượn làm tựa cho bản nhạc
紅豆生南國，
春來發幾枝。
願君多采擷，
此物最相思。
Hồng đậu sinh nam quốc,
Xuân lai phát kỷ chi.
Nguyện quân đa thái hiệt,
Thử vật tối tương ti (tư).
bản dịch của Hải Đà trên thivien.net
Nước nam sinh đậu đỏ
Xuân về nở cành xinh
Chàng ơi hái nhiều nhé
Nhớ nhau tha thiết tình
Hồng đậu có màu đỏ, hình trái tim, với người Tàu cũng tương tự như hoa tigon với Tây, tương trưng cho tình yêu, nỗi nhớ nên hồng đậu còn được gọi là hạt tương tư.
Nghe album Hồng đậu sinh Nam quốc (8/2009) của Đồng Lệ
bản dịch của Hải Đà trên thivien.net