Có Phải Em Mùa Thu Hà Nội là một trong những bài hát được biết đến nhiều nhất của Trần Quang Lộc (1949 - 2020). Bài hát sáng tác từ 1972, được Thái Thanh trình bày trong một số phòng trà, nhưng rồi sau đó ko thấy ai hát nữa. Nghe nói là bị cấm [1]. Mãi đến 1994 khi làm album Chợt Nghe Em Hát nhạc sĩ soạn hòa âm Đức Trí mới chọn đưa vào album. Và bài hát sống lại với tiếng hát Hồng Nhung
Lời bài hát được Trần Quang Lộc lấy từ bài thơ của bạn ông, Tô Như Châu (1934 - 2002), nhà thơ quê Đà Nẵng.
Nguyên tác bài thơ
Có phải em mùa thu Hà Nội
Tháng tám mùa thu
lá khởi vàng em nhỉ
Từ độ người đi
thương nhớ âm thầm
Chiều vào thu nghe lời ru gió
Nắng vàng lơ lửng ngoài hiên
Mắt nai đen mùa thu Hà Nội
Nghe lòng ấm lại tuổi phong sương
May mà có em cho đường phố vui
May còn chút em trang sức sông Hồng
Một sáng vào thu bềnh bồng hương cốm
Đường Cổ Ngư xưa bắt bước phiêu bồng
Thôi thì có em đời ta hy vọng
Thôi thì có em sương khói môi mềm
Có phải em mùa thu Hà Nội
Nghe đâu đây lá ướt và mi xanh
Nghe đâu đây hồn Trưng Vương sông Hát
Lững thững Hồ Tây một dáng Kiều
Có phải em mùa thu Hà Nội
Nghìn năm sau níu bóng quay về
Phải nơi đây miền Thanh, Nghệ Tĩnh
Phải nơi đây Hồng Lĩnh - Ba Vì
Phải nơi đây núi Nùng, sông Nhị
Lớn đậy con người đất Tổ Hùng Vương
Anh sẽ đi
Cả nước Việt Nam yêu dấu
Đẹp quê hương gặp lại tình người
Bước nhỏ long lanh hồn nghệ sĩ
Mơ Quang Trung vó ngựa biên thuỳ
Ngày anh đi
Nhất định phải có em
đường cỏ thơm giong ruổi
Sẽ ghé lại Thăng Long
thăm Hoàng Thành, Văn Miếu
chắc rêu phong đã in dấu bao ngày
Đã nghe
bập bùng trống trận
Ngày chiến thắng Điện Biên
Sáng hồn lửa thiêng
Xuôi quân về giữ quê hương
Hôm nay mùa thu
Gió về là lạ
Bỗng xôn xao con tim lời lá
Bỗng xôn xao rơi vàng tiếng gọi
Lệ mừng gặp nhau ngàn phím dương cầm
Có phải em mùa thu Hà Nội
Ngày sang thu lót lá em nằm
Bên trời xa sương tóc bay
Hà Nội ơi em có hay
Quê hương thần thoại hiển linh hồn sông núi
Nắng thu muôn màu rực rỡ trong hồn anh
Đà Nẵng, tháng 8-1970.
Bài thơ được Tô Như Châu sáng tác tháng 8/1970, khi ông quen với một cô gái Hà Nội. Cô đã đánh thức trong ông nỗi nhớ về Thăng Long, về những trang sử hào hùng của cha ông ..
Anh sẽ đi
Cả nước Việt Nam yêu dấu
Đẹp quê hương gặp lại tình người
Bước nhỏ long lanh hồn nghệ sĩ
Mơ Quang Trung vó ngựa biên thuỳ
Ngày anh đi
Nhất định phải có em
đường cỏ thơm giong ruổi
Sẽ ghé lại Thăng Long
thăm Hoàng Thành- Văn Miếu
chắc rêu phong đã in dấu bao ngày ..
Mơ thế, nhưng cho đến khi mất, hơn ba chục năm sau, ông vẫn chưa một lần được đặt chân đến Hà Nội.
Và bài thơ ông viết được người bạn phổ nhạc nổi tiếng như cồn, nhưng ông cũng chỉ được nghe nhờ từ băng cassette nhà ai vẳng ra, khi ông cưỡi xe đạp đi bỏ báo kiếm ăn qua ngày, dừng chân nghỉ dưới gốc cây bên đường ..
Bỏ báo đọc thơ nghe nhạc đã đời.
Cảm ơn em cảm ơn đời tử tế
Cảm ơn mùa thu lót lá em nằm.
oOo
ĐI BỎ BÁO
NGHE THƠ PHỔ NHẠC
(tặng:Trần Trung Sáng)
Anh, con ngựa già chưa mỏi vó
Vẫn thênh thang bước nhẹ quanh đời
Đi, tung bờm tóc gió
Quẳng gánh hương xa lên tiềng gọi mời
Em, cầu vồng bao nhiêu sắc
tháng giêng hồng rất mỏng rất mênh mông
Mật ngữ nào âm thầm bao con chữ
Bỗng bồng bông bay bỗng bềnh bồng.
Không là gió không là mây là hiện hữu
là trần trần trụi trụi cõi nhân sinh
là hạnh phúc quán vỉa hè chút rượu
ngày hiền khô cùa gã bình minh
Nghe em hát mùa thu vàng rưc rỡ
Bỗng xôn xao nghiêng ngả đường chiều
Răng khểnh, soi hồ Gươm yêu dấu
Đà Nẵng tung hê một trời yêu
Có phải em Mùa thu Hà Nội
Mùa thu trong veo mùa thu tuyệt vời
Sống đẹp âm thầm và khát vọng
Bỏ báo đọc thơ nghe nhạc đã đời.
Cảm ơn em cảm ơn đời tử tế
Cảm ơn mùa thu lót lá em nằm.
oOo
Bài hát đến nya đã có nhiều ca sĩ khác tiếp tục chọn đưa bài hát vào các album của mình hay trình bày trong các show diễn: Lam Trường, Tuấn Ngọc, Thanh Lam, Ý Lan, Thu Phương … Mời nghe Thu Phương
------------
[1] Theo Tiền Phong online https://www.tienphong.vn/van-hoa/co-phai-em-mua-thu-ha-noi-tung-bi-lang-quen-hon-20-nam-1214516.tpo thì
"Nhạc sỹ Trần Quang Lộc đã chọn ca sỹ Thái Thanh- Một ca sỹ gốc Hà Nội để hát ca khúc này. Thái Thanh rất thích ca khúc này nên đã hát ở một số phòng trà. Tuy nhiên, khi chỉ vừa hát được 1 lần trên đài phát thanh Pháp-Á thì đột nhiên Thái Thanh ngừng không hát thêm lần nào nữa. Nhạc sỹ đi hỏi nguyên nhân thì được trả lời là "bị cấm". Đó là vào năm 1972."
Chắc tác giả bài báo ko biết Đài Pháp Á (của Pháp) này đã bị dẹp tiệm từ 1956.
Nghe tin Trần Quang Lộc vừa mất chiều nay (7/6/2020) do K ở Bà Rịa, tìm nghe lại mấy bài hát của ông, thấy cái entry post từ 2/7/2015 này. Post lại, thay nén hương tiễn biệt ông.
------------------
Về đây nghe em
Về đây mặc áo the đi guốc mộc
Kể chuyện tình bằng lời ca dao ..
Về Đây Nghe Em, một trong hai tác phẩm được biết nhiều nhất của Trần Quang Lộc, Nghe Elvis Phương trình bày
Bản nhạc Trần Quang Lộc phổ thơ của Nghiêm Thị Hằng. Nghe Thanh Loan ngâm bài thơ và sau đó Mai Lê trình bày bài hát với bản phổ khác của Lê Vinh trong một chương trình Đến với bài thơ hay của VTV Huế.
Anh là mây bốn phương trời;
Anh theo cánh gió chơi vơi,
Em vẫn nằm trong nhung lụa.
Em chỉ là người em gái thôi,
Người em sầu mộng của muôn đời,
Tình em như tuyết giăng đầu núi,
Vằng vặc muôn thu nét tuyệt vời.
Ai bảo em là giai nhân
Cho đời anh đau khổ?
Ai bảo em ngồi bên cửa sổ
Cho vướng víu nợ thi nhân?
Ai bảo em là giai nhân
Cho lệ tràn đêm xuân?
Cho tình tràn trước ngõ?
Cho mộng tràn gối chăn?
Đoạn II bài thơ Một Mùa Đông của Lưu Trọng Lư. Đoạn I đã được Phạm Đình Chương và Hoàng Thanh Tâm phổ nhạc. Y Vân thì lấy ý đoạn 2 này để soạn thành Người Em Sầu Mộng. Nghe Sĩ Phú ca
Nghe lại cả bài thơ Một Mùa Đông qua giọng ngâm Hoàng Oanh
Đôi mắt em lặng buồn
Nhìn thôi mà chẳng nói
Tình đôi ta vời vợi
Có nói cũng không cùng.
Yêu hết một mùa đông
Không một lần đã nói
Nhìn nhau buồn vời vợi
Có nói cũng không cùng.
Giời hết một mùa đông
Gió bên thềm thổi mãi;
Qua rồi muà ân ái:
Đàn sếu đã sang sông.
Em ngồi trong song cửa
Anh đứng dựa tường hoa
Nhìn nhau và lệ ứa
Một ngày một cách xa.
Đây là giải Ngân hà
Anh là chim Ô thước
Sẽ bắc cầu nguyện ước
Một đêm một lần qua.
Để mặc anh đau khổ
Ái ân, giờ tận số
Khép chặt đôi cánh song!
Khép cả một tấm lòng.
II.
tặng D.C
Em là gái trong song cửa
Anh là mây bốn phương trời
Anh theo cánh gió chơi vơi.
Em vẫn nằm trong nhung lụa.
Em chỉ là người em gái thôi
Người em sầu mộng cuả muôn đời
Tình em như tuyết dăng đầu núi
Vằng vặc muôn thu nét tuyệt vời.
Ai bảo em là giai nhân
Cho đời anh đau khổ ?
Ai bảo em ngồi bên cửa sổ
Cho vương víu nợ thi nhân ?
Ai bảo em là giai nhân
Cho lệ tràn đêm xuân ?
Cho tì nh tràn trước ngõ,
Cho mộng tràn gối chăn ?
III.
Ngày một ngày hai cách biệt nhau
Chẳng được cùng em kê gối sầu,
Khóc chuyện thế gian cười ngặt nghẽo,
Cùng cười những chuyện thế gian đau\.
Ngày hôm tiễn biệt buồn say dắm
Em vẫn đuà nô uống rượu say
Em có biết đâu đời vắng lạnh
Lạnh buồn như ngọn gió heo may.
Môi em đượm sặc mùi nho tươi
Đôi má hồng em chúm nụ cười
Đôi mắt em say mầu sáng lạn,
Trán em để lỏng làn tóc lơi.
Tuy môi em uống lòng anh say
Lời em càng nói, càng chua cay
Anh muốn van em đừng nói nữa
Lệ buồn sẽ nhỏ trong đêm nay.
IV.
Hãy xếp lại muôn vàn ân aí
Đừng trách nhau đừng aí ngại nhau
Thuyền yêu không ghé bến sầu
Như đêm thiếu phụ bên lầu không trăng.
Hãy như chiếc sao băng băng mãi
Để lòng buồn, buồn mãi không thôi.
Trần Quang Lộc cũng có bản nhạc mang tên Người Em Sầu Mộng, nhưng ca từ chỉ mượn một số ý từ đoạn II. Nghe Hương Lan ca
I.
Đôi mắt em lặng buồn
Nhìn thôi mà chẳng nói
Tình đôi ta vời vợi
Có nói cũng không cùng.
Yêu hết một mùa đông
Không một lần đã nói
Nhìn nhau buồn vời vợi
Có nói cũng không cùng.
Giời hết một mùa đông
Gió bên thềm thổi mãi;
Qua rồi muà ân ái:
Đàn sếu đã sang sông.
Em ngồi trong song cửa
Anh đứng dựa tường hoa
Nhìn nhau và lệ ứa
Một ngày một cách xa.
Đây là giải Ngân hà
Anh là chim Ô thước
Sẽ bắc cầu nguyện ước
Một đêm một lần qua.
Để mặc anh đau khổ
Ái ân, giờ tận số
Khép chặt đôi cánh song!
Khép cả một tấm lòng.
II.
tặng D.C
Em là gái trong song cửa
Anh là mây bốn phương trời
Anh theo cánh gió chơi vơi.
Em vẫn nằm trong nhung lụa.
Em chỉ là người em gái thôi
Người em sầu mộng cuả muôn đời
Tình em như tuyết dăng đầu núi
Vằng vặc muôn thu nét tuyệt vời.
Ai bảo em là giai nhân
Cho đời anh đau khổ ?
Ai bảo em ngồi bên cửa sổ
Cho vương víu nợ thi nhân ?
Ai bảo em là giai nhân
Cho lệ tràn đêm xuân ?
Cho tì nh tràn trước ngõ,
Cho mộng tràn gối chăn ?
III.
Ngày một ngày hai cách biệt nhau
Chẳng được cùng em kê gối sầu,
Khóc chuyện thế gian cười ngặt nghẽo,
Cùng cười những chuyện thế gian đau\.
Ngày hôm tiễn biệt buồn say dắm
Em vẫn đuà nô uống rượu say
Em có biết đâu đời vắng lạnh
Lạnh buồn như ngọn gió heo may.
Môi em đượm sặc mùi nho tươi
Đôi má hồng em chúm nụ cười
Đôi mắt em say mầu sáng lạn,
Trán em để lỏng làn tóc lơi.
Tuy môi em uống lòng anh say
Lời em càng nói, càng chua cay
Anh muốn van em đừng nói nữa
Lệ buồn sẽ nhỏ trong đêm nay.
IV.
Hãy xếp lại muôn vàn ân aí
Đừng trách nhau đừng aí ngại nhau
Thuyền yêu không ghé bến sầu
Như đêm thiếu phụ bên lầu không trăng.
Hãy như chiếc sao băng băng mãi
Để lòng buồn, buồn mãi không thôi.