Đường đến Tây thiên

Nghe lại Khúc mở đầu của bộ phim Tây Du kí 1986 (西游记序曲) do giàn nhạc giao hưởng Đức trình diễn

Em nói răng chừ hầy.

我沒忘記 你忘記我
連名字你都說錯
証明你一切都是在騙我
看今天你怎麼說

Ngã một vong kí, nhĩ vong kí ngã
Liên danh tự nhĩ đô thuyết thác
Chứng minh nhĩ nhất thiết đô thị tại phiến ngã.
Khán kim thiên nhĩ chẩm ma thuyết

Tôi chẳng quên em nhưng em đã quên tôi
Ngay tên tôi em cũng nói sai rồi
Thế có nghĩa em yêu tôi chỉ là lời giả dối.
Em nói răng chừ hầy em ôi ..

Tịch dương tiêu cổ

Đêm khuya, không trăng. Nhưng nghe Tịch dương tiêu cổ vẫn rất thấm.



Tịch Dương Tiêu Cổ (tiếng tiêu tiếng trống lúc tịch dương) hay cũng gọi Tầm Dương Nguyệt Dạ (Đêm trăng bến Tầm Dương) là nhạc khúc nổi tiếng nhất trong số 10 danh khúc cổ của Tàu, mô tả cảnh đẹp lúc hoàng hôn trên dòng sông, thường được độc tấu bằng tì bà hoặc cổ cầm, hồi sau này còn được soạn lại để chơi hợp tấu của hai hay nhiều nhạc cụ cổ truyền và cả nhạc cụ tây. Mời nghe



Khúc nhạc còn được biết dưới tên Xuân Giang Hoa Nguyệt Dạ, là lấy theo tên bài thơ của nhà thơ thời Sơ Đường Trương Nhược Hư (khoảng 660-720), được cho là nguồn cảm hứng để sáng tác khúc nhạc.

Cop bài thơ và bản dịch nghĩa trên thivien.net về mọi người đọc thêm cho vui:

Xuân giang hoa nguyệt dạ là bài thơ trữ tình nổi tiếng trong lịch sử văn học Trung Quốc. Nhà nghiên cứu văn học đời Thanh Vương Khải Vận khen bài thơ này là “chỉ một thiên tuyệt diệu, đủ xứng đáng là đại gia” (cô thiên hoành tuyệt, cánh vi đại gia); nhà thơ hiện đại Văn Nhất Đa thì ca ngợi rằng bài thơ này là “thơ trong thơ, đỉnh núi trên các đỉnh núi” (thi trung đích thi, đỉnh phong thượng đích đỉnh phong). Theo lời Lưu Kế Tài thì đối với người Nhật Bản hiện đại, hai bài thơ Đường được hâm mộ nhất là Xuân giang hoa nguyệt dạ của Trương Nhược Hư và Trường hận ca của Bạch Cư Dị.

Bài thơ thể hiện nỗi nhớ của người du tử đối với người khuê phụ. Tựa đề có nghĩa là “Đêm hoa trăng trên sông xuân” nhưng cũng là tên một khúc nhạc phủ thuộc Thanh thương ca khúc, khúc điệu được sáng tác vào đời Trần Hậu Chủ, do đó tựa đề cũng có thể không cần dịch nghĩa.

Xuân giang hoa nguyệt dạ

Xuân giang triều thuỷ liên hải bình,
Hải thượng minh nguyệt cộng triều sinh.
Diễm diễm tuỳ ba thiên vạn lý,
Hà xứ xuân giang vô nguyệt minh.
Giang lưu uyển chuyển nhiễu phương điện,
Nguyệt chiếu hoa lâm giai tự tiển.
Không lý lưu sương bất giác phi,
Đinh thượng bạch sa khan bất kiến.
Giang thiên nhất sắc vô tiêm trần,
Hạo hạo không trung cô nguyệt luân.
Giang bạn hà nhân sơ kiến nguyệt?
Giang nguyệt hà niên sơ chiếu nhân?
Nhân sinh đại đại vô cùng dĩ,
Giang nguyệt niên niên chỉ tương tự.
Bất tri giang nguyệt đãi hà nhân,
Đãn kiến trường giang tống lưu thuỷ.
Bạch vân nhất phiến khứ du du,
Thanh phong phố thượng bất thăng sầu.
Thuỳ gia kim dạ thiên chu tử,
Hà xứ tương tư minh nguyệt lâu?
Khả liên lâu thượng nguyệt bồi hồi,
Ưng chiếu ly nhân trang kính đài.
Ngọc hộ liêm trung quyển bất khứ,
Đảo y châm thượng phất hoàn lai.
Thử thời tương vọng bất tương văn,
Nguyện trục nguyệt hoa lưu chiếu quân.
Hồng nhạn trường phi quang bất độ,
Ngư long tiềm dược thuỷ thành văn.
Tạc dạ nhàn đàm mộng lạc hoa,
Khả liên xuân bán bất hoàn gia.
Giang thuỷ lưu xuân khứ dục tận,
Giang đàm lạc nguyệt phục tây tà.
Tà nguyệt trầm trầm tàng hải vụ,
Kiệt Thạch, Tiêu Tương vô hạn lộ.
Bất tri thừa nguyệt kỷ nhân quy,
Lạc nguyệt dao tình mãn giang thụ.

Dịch nghĩa

Thuỷ triều lên, mặt sông xuân ngang mặt bể,
Trên bể, trăng sáng cùng lên với thuỷ triều.
Lấp loáng theo sóng trôi muôn ngàn dặm,
Có nơi nào trên sông xuân là không sáng trăng?
Dòng sông lượn vòng khu cồn hương thơm,
Trăng chiếu rừng hoa ngời như hạt tuyết.
Trên sông sương trôi tưởng như không bay
Bãi sông cát trắng, nhìn chẳng nhận ra
Sông và trời, một màu không mảy bụi,
Ngời sáng trong không, vầng trăng trơ trọi
Người bên sông, ai kẻ đầu tiên thấy trăng?
Trăng trên sông, năm nào đầu tiên rọi xuống người?
Người sinh đời đời không bao giờ ngừng
Trăng trên sông năm năm ngắm vẵn y nguyên
Chẳng biết trăng trên sông chiếu sáng những ai
Chỉ thấy sông dài đưa dòng nước chảy
Mây trắng một dải, vẩn vơ bay
Cây phong biếc xanh trên bờ buồn khôn xiết
Người nhà ai đêm nay dong con thuyền nhỏ
Người nơi nao trên lầu trăng sáng đương tương tư?
Đáng thương cho trên lầu vầng trăng bồi hồi
Phải chiếu sáng đài gương người biệt ly
Rèm nhà ngọc cuốn lên rồi, trăng vẫn không đi
Phiến đá đập áo lau đi rồi, trăng vẫn cứ lại
Giờ đây cùng ngắm trăng mà không cùng nghe tiếng nhau
Nguyện theo ánh đẹp vầng trăng trôi tới chiếu sáng bên người
Chim hồng nhạn bay dài không thể mang trăng đi
Cá rồng lặn nhảy, chỉ khiến làn nước gợn sóng
Đêm qua thanh vắng, mơ thấy hoa rơi,
Đáng thương cho người đã nửa mùa xuân chưa về nhà
Nước sông trôi xuôi, xuân đi sắp hết
Trăng lặn trên bãi sông, trăng xế về tây
Trăng xế chìm dần lẩn trong sương mù mặt bể
Núi Kiệt Thạch, sông Tiêu Tương đường thẳm không cùng
Chẳng biết nhân ánh trăng đã mấy người về
Trăng lặn, rung rinh mối tình, những cây đầy sông.

Thập đại danh khúc
Thập diện mai phục
Quảng Lăng Tán
Cao sơn lưu thủy
Bình sa lạc nhạn

Yao Si Ting

Yao Si Ting (姚斯婷, Diêu Tư Đình sinh 19/6/1983) là ca sĩ người Tàu, sống ở Quảng Châu. Cô hát cả tiêng Tàu lẫn tiếng Anh.

Yao Si Ting (1983 - ) . Anh trên net

Tiếng trống đường phố Chen Man Qing

Tối thứ bảy miền Trung mưa lũ, nghe tay trống đường phố chơi nhạc cho đỡ buồn.



It’s My Life của Bon Jovi qua tiếng trống của Chen Man Qing.

Chen Man Qing (陳曼青 Trần Mạn Thanh) sinh năm 1988, còn được biết đến với nick Vela Blue. Cô bắt đầu nổi tiếng trên mạng với bản cover Gangnam Style

Phong Kiều dạ bạc

Ngồi nghe playlist ngâm thơ, gặp bài Phong Kiều Dạ Bạc. Đây là clip hồi ấy làm nhân bài gì đấy bên blog Dr Tào Thăng nói đến các từ chỉ màu đen - mực, mun, quạ, hắc, .., em Coco nhắc đến từ ô, rồi dẫn bài thơ này.

Mời nghe Tố Kiều Ngân ngâm Phong Kiều Dạ Bạc

Thập diện mai phục

Nghe lại tiếng đàn Liu Fang với Thập Diện Mai Phục, một tác phẩm độc tấu dành cho tì bà nổi tiếng, sáng tác muộn nhất là vào đời nhà Đường (618 - 917)

Take me to your heart

Trying to forget but I won't let go
Looking at a crowded street
Listening to my own heart beat
So many people all around the world
Tell me where do I find someone like you girl
Take me to your heart, take me to your soul
Give me your hand before I'm old ...

Anh thử cố quên em mà chẳng thể. Nhìn phố đông người lại càng nhớ em. Đông thế đấy, nhưng tìm đâu ra một cô gái như em trên thế giới này. Hãy mở trái tim em ra cho anh nhé. Hãy đưa tay cho anh trước khi anh già .. Nghe mà mũi cả lòng

They say nothing lasts forever
We're only here today
Love is now or never
Bring me far away…

Chẳng có gì là mãi mãi. Tuổi trẻ, sắc đẹp, tình yêu, cuộc sống .. Chúng ta phải biết sống cho hiện tại, em à. Chúng ta đang ở đây, lúc này. Và chúng ta yêu nhau. Bây giờ hoặc không bao giờ nữa. Em, hãy mang anh đi xa nhé ..

Ở đây ta gặp lại một ý trong một bài ca cũ

‘Cause nothin’ lasts forever
Even cold November rain ..

Trong bài ấy, anh chàng Axl Rose cũng đang cố thuyết phục cô người yêu đừng bỏ ra đi. Cũng lấy cái sự phù du của phận người mà khuyên bảo. Nothing lasts forever. Hãy yêu anh đi, trước khi anh quá già, (và em nhan sắc cũng tàn phai !). Hãy bày cho anh tình là cái chi, yêu thì như nào để cái điều diệu kì ấy trở thành hiện thực ..

Take me to your heart, take me to your soul
Give me your hand before I'm old
Show me what love is - haven't got a clue
Show me that wonders can be true…

Nịnh, dọa rồi năn nỉ. Ba đòn phối hợp rất khéo, không biết cô nàng có xuôi lòng không nhỉ.

Tranh thủy mặc Dan Zengxiu . Tì bà Liu Fang

Dan Zengxiu (Thạch Tăng Tú) sinh năm 1949 tại Thiên Tân. Sau khi tốt nghiệp Học viện Mỹ thuật Thiên Tân, ông qua Pháp du học, tốt nghiệp Học viện Mỹ thuật Abraham, Paris. Hiện là viện trưởng Học viện nghệ thuật Đại học sư phạm Thiên Tân, Hội trưởng ủy hội Thủy thái họa Thiên Tân, ...  Bận giảng dạy, ông vẫn thường xuyên gởi tranh tham gia nhiều cuộc triển lãm trong và ngoài nước, tranh của ông có mặt ở nhiều bộ sưu tập trên khắp thế giới.

Nghe Liu Fang (Lưu Phương) độc tấu tỳ bà và ngắm một số tranh nude thủy mặc của Dan Zengxiu

Each leaf has a life (Wuna) . Tranh Guan Weixing

Guan Weixing (关 维 兴 Quan Duy Hưng) sinh năm 1940 tại Đôn Hóa, Cát Lâm, Trung Quốc. Tốt nghiệp Học viện Mỹ thuật Lỗ Tấn năm 1962, chuyên về sơn dầu và thủy thái họa (ta gọi là tranh thủy mặc). Tranh ông có mặt ở nhiều cuộc triển lãm, trong các bộ sưu tập ở nhiều nước trên thế giới. Các tác phẩm như "Holy mother in the world", "First look at the world", "Autumn fun", "Old farmer from Shanbei", "Youth", "Guard", "Girl in full dress", "Child fun" đã giành được nhiều giải thưởng danh giá quốc tế. Hiện là giám đốc Hội Mỹ thuật Trung Quốc, Phó chủ nhiệm hiệp hội Thủy thái họa Trung Quốc.

Mời nghe Wuna độc tấu cổ cầm và xem tranh của Quan Duy Hưng, người được tôn xưng là bậc thầy thủy thái họa Trung Hoa

Autumn Fun

Autumn Rhythm

Child Fun

First look into the world

Guard

Holy Mother

Tranh nude thủy mặc của ông cũng rất đẹp

Dream

Spring

Nude

Nude with floral hoop

Bình sa lạc nhạn . Tì bà Liu Fang

1. Cao sơn lưu thủy
2. Quảng lăng tán
-----------------------------

3) Bình sa lạc nhạn (平沙落雁):
Ngô Triệu Cơ độc tấu thất huyền cầm

Danh tác thứ ba, bình sa lạc nhạn = nhạn sà bãi cát

Quảng lăng tán

1) Cao sơn lưu thủy
2) Quảng lăng tán 

Kê Khang này khúc Quảng Lăng ..

Kê Khang, một trong Trúc lâm thất hiền, sống thời nhà Ngụy, là người khí tiết, tài hoa, đặc biệt yêu thích cổ cầm. Người ta kể rằng có lần Kê Khang đến đình Hoa Dương chơi, nửa đêm đem đàn ra gảy. Đang gảy thì có người tới truyền cho khúc Quảng Lăng Tán. Về sau do ko chịu hợp tác với chính quyền Tư Mã Chiêu, ông bị tìm cớ khép tội chém. Ra pháp trường, trước khi chịu chém, ông chỉ yêu cầu được chơi lần cuối khúc Quảng Lăng Tán.

Quảng Lăng Tán . Lý Tường Đình độc tấu cổ cầm

Cao sơn lưu thủy . Cổ cầm Pui-Yuen Lui

Theo yêu cầu của Kim Trọng, Kiều chơi đàn. Nguyễn Du đã mô tả tiếng dàn của nàng:

So dần dây vũ, dây văn
Bốn dây to nhỏ theo vần cung thương
Khúc đâu Hán, Sở chiến trường
Nghe ra tiếng sắt, tiếng vàng chen nhau
Khúc đâu Tư Mã phượng cầu
Nghe ra như oán, như sầu phải chăng
Kê Khang này khúc Quảng lăng
Một rằng lưu thuỷ, hai rằng hành vân
Qúa quan này khúc Chiêu Quân
Nửa phần luyến chúa, nửa phần tư gia

Trong đoạn thơ trên, Nguyễn Du đã nhắc đến một số trong mười bản nhạc nổi tiếng của Tàu, được gọi là Thập đại danh khúc: Cao sơn lưu thủy, Quảng lăng tán, Bình sa lạc nhạc, Thập diện mai phục, Ngư tiều vấn đáp, Tịch dương tiêu cổ, Mai hoa tam lộng, Dương xuân bạch tuyết và Hồ ca thập bát phách.

Hoàng hạc lâu . Đồng Lệ

Hôm trước đã nghe Quỳnh Giao ca bài Hoàng Hạc Lâu của Cung Tiến. Có lẽ với người Việt, chẳng mấy ai ko biết đến bài thơ này của Thôi Hiệu. Ko thuộc cả bài thì cũng thuộc đôi câu

Nhật mộ hương quan hà xứ thị,
Yên ba giang thượng sử nhân sầu.

hay ít ra câu dịch tương ứng của Tản Đà

Quê hương khuất bóng hoàng hôn
Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai

Nhạc sĩ Thành Trang có bản phổ nhạc dựa trên bản dịch này

Nếu phải chọn chỉ một nhà thơ trong số các nhà thơ làm thơ Đường luật của Tàu, có lẽ người ta ko chọn Thôi Hộ - sự nghiệp thi ca của ông còn kém xa so với Lý Bạch, Đổ Phủ ... Nhưng nếu phải chọn chỉ một bài trong số hàng vạn bài thơ Đường luật, nhiều người sẽ đồng ý chọn bài thơ Hoàng Hạc Lâu của ông, bài thơ mà chính Lý Bạch phải than - dù rằng đấy là một bài thơ thất luật. 

Nhãn tiền hữu cảnh đạo bất đắc
Thôi Hiệu đề thi tại thượng đầu ...

Nguyên tác bài thơ và âm đọc Hán Việt

黃鶴樓 昔人已乘黃鶴去， 此地空餘黃鶴樓。 黃鶴一去不復返， 白雲千載空悠悠。 晴川歷歷漢陽樹， 芳草萋萋鸚鵡洲。 日暮鄉關何處是， 煙波江上使人愁。

Hoàng Hạc Lâu Tích nhân dĩ thừa hoàng hạc khứ, Thử địa không dư Hoàng Hạc Lâu. Hoàng hạc nhất khứ bất phục phản, Bạch vân thiên tải không du du. Tình xuyên lịch lịch Hán Dương thụ, Phương thảo thê thê Anh Vũ châu. Nhật mộ hương quan hà xứ thị, Yên ba giang thượng sử nhân sầu.

Bài thơ đến nay nghe đâu đã có hàng trăm bản dịch, trong đó bản dịch của Tản Đà được biết đến nhiều nhất.

Hạc vàng ai cưỡi đi đâu?
Mà đây Hoàng Hạc riêng lầu còn trơ
Hạc vàng đi mất từ xưa
Nghìn năm mây trắng bây giờ còn bay
Hán Dương sông tạnh cây bày
Bãi xa Anh Vũ xanh dầy cỏ non
Quê hương khuất bóng hoàng hôn
Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai

Hoàng Hạc Lâu (黄鹤楼, ghi thêm bính âm Huang He Lou, và tên tiếng Anh để ai cần tiện gúc: Yellow Crane Tower) được xây dưng năm 223 ở Đông Ngô thời Tam Quốc, nơi hiện thuộc thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc bên Tàu, bên cạnh dòng sông Dương Tử. Theo một số tài liệu, ban đầu đây là một đài quan sát được sử dụng trong trận Xích Bích nổi tiếng. Sau chiến tranh do địa điểm đẹp, người ta biến cải thành một tửu quán, tao nhân mặc khách tụ bạ uống rượu bình thơ. Chính đám này tạo ra huyền thoại vị tiên cỡi hạc vàng dừng chân trên gò đất bên sông, để thêm duyên cho tên lầu Hoàng Hạc = hạc vàng. Gần 2 ngàn năm qua, lầu Hoàng Hạc đã hàng chục lần bị thiêu hủy, rồi tái thiết. Năm 1957, lầu bị dời khỏi vị trí cũ 1 km để lấy chổ xây cây cầu vượt sông Dương Tử. Năm 1981 khởi công xây lại lầu mới hoàn toàn bằng vật liệu hiện đại, đến 1985 thì hoàn thành. Lầu mới cao, to và được đánh giá là đẹp hơn lầu cũ. Nhưng nói cho đúng thì, nó chả còn dính dáng gì với Hoàng Hạc Lâu thời Thôi Hiệu, từ địa điểm cho đến kiểu dáng kiến trúc, ngoài cái tên lầu. Dù vậy, Hoàng Hạc Lâu cùng với Nhạc Dương Lâu ở Hồ Nam và Đằng Vương Các ở Giang Tây vẫn được xưng tụng là ba "đại danh lầu" của Tàu, hàng năm thu hút hàng triệu khách du lịch trong nước cũng như quốc tế.

Mời nghe Hoàng Hạc Lâu, ca khúc chủ đề trong Liên hoan Nghệ thuật Trung quốc lần thứ VIII tổ chức tại Vũ Hán, nhạc Mạnh Khánh Vân, lời Phan Gia Hoa do Đàm Tinh trình bày  

Lời ca thật đẹp. Chép ra một đoạn cho ai biết chữ Hán dễ theo dõi vì trên clip khó thấy.

她从画中来 彩云丹顶鹤 明月吹玉笛 紫气相引约 何来空悠悠 古今无已楚天秀 千杯恩 十年舞 此去漫天游 情悠悠 黄鹤楼 黄鹤楼 情悠悠 千年盼归 万古绝唱 ..

Tha tòng họa trung lai Thải vân đan đính hạc Minh nguyệt xuy ngọc địch Tử khí tương dẫn ước Hà lai không du du Cổ kim vô dĩ sở thiên tú Thiên bôi ân thập niên vũ Thử khứ mạn thiên du Tình du du hoàng hạc lâu Hoàng hạc lâu tình du du Thiên niên phán qui vạn cổ tuyệt xướng ..

Ai ko biết chữ Hán, muốn biết nghĩa thì chịu khó gúc nhé. Chữ nghĩa lem nhem chỉ hiểu lỏm bỏm, ko dám dịch :). Ai cần lyrics đầy đủ thì  vô đây

Trong clip sau, Đồng Lệ (童丽 Tong Li) và Quỳnh Giao lần lượt trình bày ca khúc Hoàng Hạc Lâu, một Tàu một ta.

Ta thì nhạc của Cung Tiến, lời dựa trên bản dịch của Vũ Hoàng Chương. Còn Tàu thì ko biết do ai phổ nhạc bài thơ Thôi Hiệu, thấy nằm trong album 红豆生南国 (Hồng đậu sinh Nam quốc) của Đồng Lệ phát ành năm 2009. Hồng đậu sinh Nam quốc vốn là tựa một ca khúc trong bộ phim Hậu Tây du ký (2000), do Mao A Mẫn thể hiện, nhưng bản của Đồng Lệ cover sau đó được ưa thích hơn.

相思算什么, 早无人在意. .. 最肯忘却古人诗, 最不屑一顾是相思. 守着爱怕人笑, 还怕人看清 ..

Tương tư toán thập yêu Tảo vô nhân tại ý .. Tối khẳng vong khước cổ nhân thi, Tối bất tiết nhất cố thị tương tư. Thủ trứ ái phạ nhân tiếu, Hoàn phạ nhân khán thanh ..

Tương tư là cái chi chi
Sớm chẳng còn ai để ý
..
Thứ đáng quên nhất là thơ cổ nhân
Thứ chẳng nên đoái hoài là tương tư
Giữ mối tương tư chỉ tổ người ta cười cho
Lại còn sợ người ta thấy ..

Thơ cổ nhân nhắc đến trong lời ca là bài tứ tuyệt của Vương Duy, mà câu đầu được mượn làm tựa cho bản nhạc

紅豆生南國， 春來發幾枝。 願君多采擷， 此物最相思。

Hồng đậu sinh nam quốc, Xuân lai phát kỷ chi. Nguyện quân đa thái hiệt, Thử vật tối tương ti (tư).

bản dịch của Hải Đà trên thivien.net

Nước nam sinh đậu đỏ
Xuân về nở cành xinh
Chàng ơi hái nhiều nhé
Nhớ nhau tha thiết tình

Hồng đậu có màu đỏ, hình trái tim, với người Tàu cũng tương tự như hoa tigon với Tây, tương trưng cho tình yêu, nỗi nhớ nên hồng đậu còn được gọi là hạt tương tư.

Nghe album Hồng đậu sinh Nam quốc (8/2009) của Đồng Lệ

Tango say - Đặng Lệ Quân

Hôm nay nghe tango Tàu, bài Túy Tửu Đích Tango do Trần Kim Minh sáng tác, lời của Trương Tông Vinh, Dương Tiểu Bình trình bày.



Bản nhạc trở nên nổi tiếng sau khi được Đặng Lệ Quân cover.



Bản nhạc cũng đã được Nhật Ngân viết lời Việt. Mời nghe Ái Vân trình bày