Dòng nhạc tango từ Achentina du nhập vào Mêhicô cuối những năm 1920, đầu thập niên 1930. Cả một thế hệ tác giả Mêhicô, mà sở trường sáng tác vẫn là bolero, tìm thấy nơi dòng nhạc tango một thế giới hoàn toàn mới lạ, một chân trời gọi mời sự khám phá. Một trong những bài hát tiêu biểu nhất của giai đoạn này là nhạc phẩm Tango Negro.
Với hơn 600 phiên bản ghi âm khác nhau, bản nhạc Libertango là bài hát giúp cho trường phái "tango mới" nổi danh trên khắp thế giới. Phong trào này do nhạc sĩ phong cầm Astor Piazzola sáng lập vào giữa những năm 1960. Đúng một thập niên sau đó, tập nhạc Libertango thành công rực rỡ vang dội, dìu thể điệu tango nuevo bước vào một kỷ nguyên mới.
Tập nhạc Libertango do nhạc sĩ Astor Piazzola sáng tác và ghi âm vào năm 1974 tại thành phố Milano. Nhân một vòng lưu diễn châu Âu, tác giả người Argentina triệu tập 12 nghệ sĩ trong phòng thu thanh để hoàn tất 8 bản nhạc mà ông vừa sáng tác.
Hôm trước nghe mấy bản tango của người được mệnh danh là vua tango của Việt Nam - nhạc sĩ Hoàng Trọng. Tango là điệu nhảy rất được ưa thích ở các vũ trường trước đây, vì thế phần lớn các nhạc sĩ ít nhiều đều có sáng tác với điệu nhạc này. Mời nghe một số tác phẩm tango tiêu biểu của nhạc Việt
Dương Thiệu Tước - Bóng Chiều Xưa
Phạm Duy - Tiếng Đàn Tôi
Ngọc Bích - Mộng Chiều Xuân
Trần Hoàn - Sơn Nữ Ca
Nguyễn Thiện Tơ - Qua Bến Năm Xưa
Nguyễn Hữu Thiết - Ai Đi Ngoài Sương Gió
Hoàng Dương - Tiếc Thu
Phạm Mạnh Cương - Thu Ca
Phạm Đình Chương - Thủa Ban Đầu
Ngô Thụy Miên - Giáng Ngọc
Hoàng Nguyên - Bài Tango Cho Em
Đinh Việt Lang - Lạnh Lùng
Nguyễn Ánh 9 - Tình Yêu Đến Trong Giã Từ
Cung Tiến - Bài Tango Cuối
Anh Bằng - Bài Tango Dĩ Vãng
Song Ngọc - Khúc Tango Sầu
Dừng chân ở Mỹ nghe tango cả tuần, hôm nay về nghe tango Việt Nam
Anh Dương Quốc Định
Nhạc sĩ Việt Nam đầu tiên viết nhạc tango là Nguyễn Văn Thương với Đêm Đông, năm 1939. Nhưng như chúng ta biết, sau đó Bạch Yến đã thể hiện bản nhạc với điệu slow rock rất thành công, nên về sau khi in lại, tác giả đã ghi vào đầu bản nhạc Slow Rock thay cho Tango. Có lẽ vì thế mà danh hiệu Bản tango đầu tiên của nhạc Việt thường được tính cho Bóng Trăng Xưa do Hoàng Trọng viết năm 1940.
Đêm nao cùng ai dưới trăng thanh
Yêu đương lòng chan chứa bao tình.
Say sưa hồn mây theo gió cuốn
Đêm nay trăng còn vương hương tình .
Bóng trăng còn, người xưa nào đâu? ...
Bóng trăng xưa còn đây
Nhắc duyên tình bao ngày cùng ai mơ say.
Bóng chim bay về đâu
Mắt vương sầu mơ nhìn chân trời lòng đau ..
Tiếp tục qua Mỹ nghe Blue Tango. Đây nguyên là một tác phẩm khí nhạc do Leroy Anderson viết năm 1951, thu với dàn nhạc "Pops" Concert Orchestra của ông và chiếm ngay vị trí số 1 Billboard 1952.
Sau đó nhiều dàn nhạc khác cover lại bản nhạc, một số phiên bản đã lọt vào danh sách Billboard Best Seller nhiều tuần liền. Trong các bảng xếp hạng ở Anh, Canada, Australia ... bấy giờ, bản nhạc cũng chiếm vị trí cao.
Tiep tục vòng quanh thế giới tango. Hôm nay đến Hy Lạp với Nepheli's Tango, bản tango nằm trong Top 10 của Nhạc Thế giới ở châu Âu mấy tháng liền năm 1996, ngay sau khi được Haris Alexius thu.
Nepheli trong thần thoại Hy Lạp là nữ thần Mây. Ai muốn tìm hiểu ý nghỉa bài hát thì mời đọc bản dịch nghĩa tiếng Anh
Le plus beau de tous les tangos du monde,
C'est celui que j'ai dansé dans vos bras.
J'ai connu d'autres tangos à la ronde,
Mais mon coeur n'oubliera pas celui-là.
Son souvenir me poursuit jour et nuit
Et partout je ne pense qu'à lui,
Car il m'a fait connaître l'amour,
Pour toujours. ..
dịch tạm cho ai ko biết tiếng Pháp hiểu đại khái nghĩa lời ca
Bản tango đẹp nhất trên đời
Là bản tango em trong tay tôi
Tôi vẫn biết còn bao điệu khác
Nhưng tim tôi nỗi nhớ khôn nguôi
Kỉ niệm cũ vẫn hoài nhức nhối
Dù đâu đâu cũng nghĩ về em
Cảm ơn em đã cho tôi hiểu
Một tình yêu cháy bỏng ngày đêm..
Ta đã nghe các bản tango nổi tiếng của Uruguay, Argentina, Đan Mạch. Hôm nay mời nghe một bản tango nổi tiếng có tựa Olé Guapa và thử đoán xem nó đến từ đất nước nào.
Ngoài La Cumparsita và El Choclo, một bản tango khác cũng rất nổi tiếng trên thế giới là Jalousie. Theo một cuộc khảo sát thực hiện hồi 197x, người ta tính cứ mỗi phút thì có một đài phát thanh nào đó trên trái đất cho phát bản Tango Jalousie
Nếu La Cumparsita được công nhận là bản tango số 1 thì đứng liền sau nó là El Choclo.
El Choclo do nhà soạn nhạc người Argentina Angel G. Villoldo viết vào khoảng những năm cuối thế kỷ XIX, được trình diễn lần đầu vào năm 1903 tại một nhà hàng ở Buenos Aires. Ban đầu là một bản nhạc ko lời.
Bấy giờ điệu nhảy tango mới xuất hiện chưa bao lâu và rất thịnh hành tại các khu ổ chuột Buenos Aires.
Dĩ nhiên clip trên chỉ mang tính minh họa, chứ khu ổ chuột nào mà có dàn nhạc xịn thế, người nhảy đẹp thế. Cả điệu nhảy cũng đã được thanh hóa, ko còn như tango nguyên bản được mô tả là rất ư nóng bỏng.
Giai điệu tuyệt vời của bài hát vừa xuất hiện đã rất được ưa chuộng, nên sau đó ít lâu, ca từ được thêm vào. Nhưng như đã nói, điệu tango xuất phát từ những người bình dân nghèo ít học, kể cả đám anh chị ma cô đĩ điếm, sống trong các khu ổ chuột của Buenos Aires, nên lời ca các bản tango thủa ấy thường rất tục tĩu. Bài nào khá hơn thì dùng lối nói nước đôi kiểu Hồ Xuân Hương, lời thanh ý tục. Với bản El Choclo thì nhan đề bản nhạc tiếng Tây ban Nha có nghĩa là trái bắp (ngô). Ta biết rằng bắp có nguồn gốc từ châu Mỹ, và với Argentina bắp là nguồn thực phẩm quan trọng. Nên tựa El Choclo = trái bắp hàm ý cầu chúc phồn vinh. Nhưng bên cạnh nghĩa thanh ấy thì trái bắp cũng gợi ra một hình ảnh rất chi .. phồn thực. Ca từ ban đầu của bản nhạc được Tuấn Thảo (RFI) dịch qua tiếng Việt một đoạn như sau:
Đầu đồng có trái ngô
Mịn râu kết hạt vàng
Rót vào hồn miên man
Giọt đam mê dịu dàng ..
Để bản nhạc có thể dễ chấp nhận hơn với số đông, năm 1930 một ca sĩ đã viết lại lời, nội dung vẫn là tình yêu đôi lứa, nhưng gạt bỏ những câu từ ý tứ lấp lửng. Đến năm 1947 nhà thơ Enrique Santos Discépolo viết lại lời một lần nữa, nội dung chuyển hẳn thành ca ngợi tình yêu quê hương đất nước. Lời ca dịch ra tiếng Anh như sau (trích một đoạn, lấy trên mạng)
With this tango, mocking and show off,
tied two wings the ambition of my slum;
with this tango tango was born and like a shout
left the sordid bog looking for heaven;
strange spell of a love turned cadence
that opened paths with no more light than hope,
mixture of rage, pain, faith, absence
crying in the inocence of playful rhythm ...
Bản nhạc càng nổi tiếng hơn sau khi phiên bản tiếng Anh ra đời có tên Kiss Of Fire, được Georgia Gibbs thu năm 1952, leo đến hạng 2 trên Billboard.
I touch your lips and all at once the sparks go flying
Those devil lips that know so well the art of lying
And though I see the danger, still the flame grows higher
I know I must surrender to your kiss of fire
Just like a torch, you set the soul within me burning
I must go on, I’m on this road of no returning
And though it burns me and it turns me into ashes
My whole world crashes without your kiss of fire
Music by A. G. Vilodo and English Words by Lester Allen and Robert Hill
I touch your lips and all at once the sparks go flying
Those devil lips that know so well the art of lying
And though I see the danger, still the flame grows higher
I know I must surrender to your kiss of fire
Just like a torch, you set the soul within me burning
I must go on, I’m on this road of no returning
And though it burns me and it turns me into ashes
My whole world crashes without your kiss of fire
I can’t resist you, what good is there in trying?
What good is there denying you’re all that I desire?
Since first I kissed you my heart was yours completely
If I’m a slave, then it’s a slave I want to be
Don’t pity me, don’t pity me
Give me your lips, the lips you only let me borrow
Love me tonight and let the devil take tomorrow
I know that I must have your kiss although it dooms me
Though it consumes me, your kiss of fire
Since first I kissed you my heart was yours completely
If I’m a slave, then it’s a slave I want to be
Don’t pity me, don’t pity me
Give me your lips, the lips you only let me borrow
Love me tonight and let the devil take tomorrow
I know that I must have your kiss although it dooms me
Though it consumes me. your kiss of fire!!!
Bản nhạc về sau được rất nhiều ca sĩ nổi tiếng cover - Nat King Cole, Connie Francis, Louis Armstrong, ...
Ở Việt nam, bản nhạc đã được Anh Bằng soạn lời với tên Tình Như Mũi Tên. Tuấn Ngọc ca
If you knew,
that still in my soul
I cherish that love
that I had for you...
Who knows, if you knew
that I have never forgotten you,
returning to your past
you would remember me...
From the day you left
I feel pain in my chest.
Tell me, you bad woman, what have you done
to my poor heart?...
Đây chỉ là bản dịch nghĩa lời gốc bằng tiếng Tây Ban Nha bản tango nổi tiếng nhất thế giới La Cumparsita được Julio Iglesias trình bày.
Nhân em Ớt nhắc đến bản Phố Buồn của Phạm Duy, mời mọi người nghe lại bản nhạc này qua tiếng hát Thanh Thúy, và tìm hiểu thêm cái ghê gớm của bản nhạc qua bài nói chuyện của Thế Ngữ (Trần Như Vĩnh Lạc) trên VOVN Radio 04/09/2002
Music by A. G. Vilodo and English Words by Lester Allen and Robert Hill
I touch your lips and all at once the sparks go flying
Those devil lips that know so well the art of lying
And though I see the danger, still the flame grows higher
I know I must surrender to your kiss of fire
Just like a torch, you set the soul within me burning
I must go on, I’m on this road of no returning
And though it burns me and it turns me into ashes
My whole world crashes without your kiss of fire
I can’t resist you, what good is there in trying?
What good is there denying you’re all that I desire?
Since first I kissed you my heart was yours completely
If I’m a slave, then it’s a slave I want to be
Don’t pity me, don’t pity me
Give me your lips, the lips you only let me borrow
Love me tonight and let the devil take tomorrow
I know that I must have your kiss although it dooms me
Though it consumes me, your kiss of fire
Since first I kissed you my heart was yours completely
If I’m a slave, then it’s a slave I want to be
Don’t pity me, don’t pity me
Give me your lips, the lips you only let me borrow
Love me tonight and let the devil take tomorrow
I know that I must have your kiss although it dooms me
Though it consumes me. your kiss of fire!!!